عوامل فیزیولوژیکی موثر در ریشه زایی

 

همانطوریکه می دانید گیاهان را در رابطه با ریشه دهی قلمه هایشان به ۲ دسته تقسیم بندی کرده اند.”گیاهان سهل ریشه زا “و “گیاهان سخت ریشه زا”
از مطالعه گیاهان “سهل ریشه زا” و “سخت ریشه زا ” ، بعضی عوامل فیزیولوژیکی مؤثر در ریشه زایی مشخص گردیده است. این مطالعات نشان داده که ظرفیت یک قلمه ساقه، برای ریشه دهی ، توسط عکس العمل بین عوامل توارثی که در سلول های ساقه وجود دارند و عوامل زیر تعیین می گردد :

الف : مواد قابل حمل – این مواد قابل حمل، در برگ ها و جوانه های گیاهان ساخته می شوند و بعضی از انها عبارتند از: هورمون های گروه آکسین، مواد قندی، ترکیبات ازته ، ویتامین ها و موادی که تا کنون شناخته نشده اند. موادی که در ریشه زایی گیاهان ، با آکسین ها واکنش می نمایند معروف به “مواد کمک هورمونی ریشه زا هستند. عوامل فیزیولوژیکی موثر در ریشه زایی کاملاً مشخص نیستند ؛ زیرا هنوز در بسیاری از گیاهان (از جمله بعضی گونه های بلوط) ریشه زایی امکان پذیر نیست .

ب: میزان اکسین – ریشه دهی در ساقه ، متناسب با میزان اکسین آنست . به نظر می رسد که این عمل بوسیله جمع شدن اکسین در پایین قلمه ایجاد شود. البته معلوم شده که اکسین، فقط یکی از عوامل محرک ریشه زایی است ؛ زیرا در قلمه های سخت ریشه زا، تنها به کار بردن آکسین، ریشه زایی را تسهیل نمی کند. بعلاوه ، امروزه مواد دیگری که ریشه زایی را تحریک می کنند (مانند کاتکول)، یا از ریشه زایی ممانعت می کنند نیز پیدا شده اند.

پ : وجود برگ و جوانه – وجود برگ ها و جوانه ها اثر زیادی روی ریشه دهی قلمه ساقه دارد . در بسیاری از گیاهان وجود جوانه، به عنوان منبع تولید کننده اکسین، موثر است؛ در حالیکه برگ ها منبع ایجاد کاربوهیدرات ها می باشند. در بعضی از گیاهان، تحریک ریشه زایی، بوسیله برگ ها و جوانه ها، ناشی از افزایش تولید مواد کمک – هورمونی ریشه زایی است که اثر اکسین و کاربوهیدرات ها را تکمیل می کند .

ت : میزان مواد غدائی موجود در گیاه – یکی از عوامل مهم در تعیین ظرفیت ریشه دهی ، مقدار مواد غذایی ذخیره در گیاه است . بطور کلی ، میزان رشد ریشه متناسب با میزان کاربوهیدرات ها است ؛ در حالیکه تعداد ریشه ها، ناشی از میزان ازت زیاد است ؛ با این همه، کمبود ازت نیز از ریشه زایی جلوگیری می کند.

ث : مرحله رشد گیاه – گیاهانی مانند عشقه ، سیب و بسیاری از سوزنی برگان، هنگامی که در مرحله نونهالی هستند قدرت ریشه زائی زیادی دارند ولی وقتی گیاه به مرحله گلدهی می رسد ریشه زایی آن بسیار مشکل صورت می گیرد.

ج: محل ساقه بر روی گیاه – محل ساقه ای که قلمه از ان گرفته می شود بر روی ریشه زایی اثر می گذارد. بطور کلی شاخه های جانبی از شاخه های انتهایی بهتر ریشه می دهند و چنانکه گفته شد شاخه های در حال رشد رویشی بیشتر از شاخه های گلدار ، ریشه زایی دارند .

چ : نوع بافت قلمه – در بعضی گیاهان، قلمه های چوب نرم و در عده ای دیگر قلمه های چوب سخت و یا حالاتی بین این دو، برای ریشه دهی ، مناسب ترند . با آنکه معمولاً در گیاهان سهل ریشه زا هر نوع قلمه به آسانی ریشه می دهد ، قلمه های چوب نرم گیاهان خزان دار که در بهار یا تابستان گرفته می شوند بهتر از گیاهان چوب سخت که در زمستان گرفته می شوند ریشه می دهند.

ح : زمان گرفتن قلمه – زمان قلمه گیری نیز ممکن است در ریشه زایی تاثیر بگذارد مثلاً در آزاله ، هرگاه قلمه چوب نرم در اوایل بهار گرفته شود بهتر از هر موقع دیگر ریشه می دهد . در حالیکه در بعضی دیگر از گیاهان همیشه سبز برگ پهن ، شاید مناسب ترین زمان برای گرفتن قلمه از اول بهار تا اواخر پاییز باشد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید