كنه ها

كنه‌ها(Acari)

كنه ها متعلق به زير رده آكاري(Acari) بوده و به همراه رتيلها و عنكبوتها رده (Arachnida) را بوجود ميآورند. كنهها يكي از بزرگترين گروه‌هاي بندپايان ميباشند كه به فراواني در طبيعت مشاهده ميشوند. حدود سي هزار گونه از اين بندپايان در دنيا شناسايي شدهاند و تقريباً بيش از پانصد هزار گونه ديگر همچنان ناشناخته باقي مانده‌اند. اندازه كنهها متفاوت است مثلاً كنههاي خانواده تارسونميده(Tarsonemidae) فقط چند ميكرون و كنه‌هاي بسيار بزرگ خانواده ايكسوديده (Ixodidae) اندازه‌اي حدود صد ميكرون دارند كه در روي دامها از خون آن‌ها تغذيه ميكنند.

كنهها شامل گروه‌هاي آبزي و خشكي‌زي هستند. كنههاي خشكي‌زي در داخل خاك با جمعيت بسيار بالا ديده ميشوند و از مهم‌ترين بندپايان هستند. تعدادي از كنهها بخشي از زندگي خود را بصورت پارازيت مي‌گذرانند و ممكن است انگل بندپايان يا مهرهداران باشند. البته تعداد كمي هم بصورت انگل داخلي در داخل بدن حشرات و مهرهداران فعاليت ميكنند.

تعدادي از كنهها شكارگر و پِرداتور(Predator) هستند و در داخل خاك روي گياهان از ساير كنهها مخصوصاً از كنه­هاي گياهخوار و تخم حشرات كوچك تغذيه ميكنند. به عبارت ديگر تعدادي از گونههاي شكارگر در داخل خاك از انواع حشرات كوچك و ساير كنهها، نماتودها و تخم مگسها تغذيه ميكنند و جزء موجودات بسيار مفيد به حساب ميآيند .

تعداد زيادي از كنهها هم گياهخوار هستند. با كليسرهاي نيرومندي كه دارند بر روي گياهان خراشهايي ايجاد ميكنند و از كلروپلاست، مايع و شيره گياهي تغذيه ميكنند. همچنين تعدادي از گونه‌هاي گياهخوار در محيط‌هاي انباري از غلات، خشكبار و برخي ديگر از غدههاي گياهان زينتي تغذيه ميكنند.

كنههاي خانواده فيتوزئيده(Phytoseidae) شكارگر هستند كه براي كنترل كنههاي گياهخوار بر روي گياهان زينتي در شرايط گلخانهاي زندگي مي‌كنند. هم‌چنين در بسياري از نقاط دنيا بصورت تجارتي و انبوه توليد ميشوند و در گلخانهها رها سازي ميشوند. از نظر خصوصيات مورفولوژيك بدن كنهها از دو قسمت تشكيل شده است كه عبارت است از:

۱- گناتوزوما(Gnathosoma) يا قسمت جلويي كه اعضاي حسي، كليسرها و پري‌پالپ‌ها را در بر مي‌گيرد.

۲- قسمت عقبي كه ايدئوزوما(Idiosoma) ناميده ميشود پاهاي كنهها را در بر ميگيرد. كنهها در مرحله‌ي بالغ چهار جفت پا دارند پري پالپها عموماً دو تا پنجبندي و كلسيرها سه‌بندي و پاها در اكثر كنه‌ها شش‌بندي هستند، ولي در برخي از كنهها پاها نيز به صورت دوهفت ‌بندي ديده مي‌شوند.

بلندي پاها عبارت است از:

الف) كوكسا (Coxa) يا پيش ران؛

ب) تروكانتر(Trochanter) يا پس ران كه ممكن است دو بندي باشد؛

ج) فيمور(Femur) يا ران؛

د) پاتلا(Patella) يا ژنو (Genu)؛

هـ) تي‌بيا (Tibia) يا ساق؛

ر) تارسوس(Tarsus) يا پنجه كه در انتها به دو ناخن يا كلاو (Claw) و يك بالشك يا آلوريوم منتهي مي‌شود.

دستگاه گوارش در كنهها به حشرات شباهت دارد و شامل بخشهايي بوده كه عبارت است از:

۱. موس (Mouth) دهان؛

۲. اِزوفاگوس (Oesophagus) يا سر؛

۳. وِنتريكولوس (Ventriculus) يا معده؛

۴. هيند گات (Hind gut) يا روده عقبي؛

۵. آنوس (Anus) يا مخرج .

سيستم توليد مثل در كنهها غالباً دو جنسي است و اكثر كنهها تخم گذار هستند گرچه تعدادي كنه زنده‌زا نيز مشاهده شده است.

تعدادي از كنهها بكرزا هستند كه توليد نتاج نر و ماده ميكنند، البته در كنههايي مثل كنه تيترانيكوس اورتيكا (Tetranychus urticae) كه از مهم‌ترين كنهها و نيز جزء آفات بسيار مهم گياهان زينتي است بعد از جفتگيري، تخمهاي بارور توليد افراد نر و ماده ميكنند و تخمهايي كه بارور نشوند صرفاً توليد افراد نر خواهند كرد.

تنفس كنههاي كوچك جلدي است يعني دستگاه تنفسي خاصي ندارند ولي سيستم تنفسي كنههاي بزرگتر تراشهاي است و مانند حشرات، تراشهها به روزنههاي تنفسي به نام استيگمات(Stigmata) يا اسپراكل (Spiracle) منتهي ميشود.

براساس محل قرارگرفتن روزنههاي تنفسي، كنهها را به هفت راسته تقسيم ميكنيم:

۱. آستيگماتا (Astigmata) يا بدون استيگمايان.

۲. پروستيگماتا (Prostigmata) يا پيش استيگمايان.

۳. مزوستيگماتا (Mesostigmata) يا ميان استيگمايان.

۴. نوتوستيگماتا (Notostigmata) يا پشت استيگمايان.

۵. متاستيگماتا (Metastigmata) يا پس استيگمايان.

۶. تتراستيگماتا (Tetrastigmata) يا چهار استيگمايان.

۷. كريپتوستيگماتا (Cryptostigmata) يا نهان استيگمايان.

در زندگي كنهها سه مرحله بعد از مرحله رشد جنسي وجود دارد كه عبارت است از:

الف) مرحله لاروي؛ كنهها در مرحله لاروي داراي سه جفت پا هستند به جزء كنههاي خانواده اريوفيده (Eriophidae) كه تعداد پاهايشان كمتر است.

ب‌) مرحله پورگي؛ در اكثر كنهها شامل چند مرحله است و به آن‌ها پروتونيمف (Protonymph) و تريتونيمف(Tritonymph) اطلاق ميشود بعد از آن كنه بالغ توليد ميشود.

ت‌) اَدالت(Adlult) يا كنه بالغ.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید