سرما و مقاومت به آن در گیاهان

▪ تنش دمای پایین
یکی از مهمترین عوامل محیطی محدود کننده رشد گیاهان، دمای پایین می باشد. گونه های مختلف گیاهی از نظر قابلیت تحمل به تنش دمای پایین، بسیار متفاوتند. گیاهان گرمسیری حساس به سرما، حتی در دمای بالاتر از دمای انجماد بافتها، بطور جبران ناپذیری آسیب می بینند. گیاه بواسطه اختلال در فرآیندهای متابولیکی، تغییر در خواص غشاءهای سلولی و اندامکی، تغییر در ساختمان پروتیینها و اثرات متقابل میان ماکروملکولها، و نیز توقف واکنشهای آنزیمی دچار صدمه میگردد. گیاهانی که به یخبندان حساس ولی به سرما متحمل هستند، در دمای اندکی زیر صفر قادر به ادامه حیات بوده، ولی بمحض تشکیل کریستالهای یخ در بافتها، بشدت آسیب می بینند(۵و۳). این در حالی است که گیاهان متحمل به یخبندان قادر به ادامه حیات در سطوح متفاوتی از دماهای یخبندان هستند، البته درجه واقعی تحمل بستگی به گونه گیاهی، مرحله نمو گیاه و مدت زمان تنش دارد(۳).
قرار گرفتن گیاهان در معرض دمای زیر صفر منتج به تشکیل کریستالهای یخ در فضای بین سلولی، خروج آب از سلولها و از دست رفتن آب سلول (پسابیدگی) میگردد. بنابراین، تحمل به یخبندان با تحمل به پسابیدگی (که در اثر خشکی یا شوری زیاد بوجود می آید)، همبستگی شدیدی دارد(۵). پسابیدگی ناشی از یخبندان سبب اختلالات گوناگونی در ساختمانهای غشایی از جمله بهم چسبیدن غشاءها میگردد. اگرچه پسابیدگی سلولی ناشی از یخبندان، علت اصلی صدمات ایجاد شده در اثر یخبندان می باشد، ولی عوامل دیگری هم در این امر دخالت دارند. کریستالهای در حال رشد یخ سبب وارد آمدن خسارات مکانیکی به سلولها و بافتها میشود. دمای بسیار پایین حاکم در شرایط وقوع یخبندان فی نفسه و پسابیدگی ناشی از آن سبب واسرشتگی پروتیینها و تخریب کمپلکس های ماکروملکول میگردد. وجه مشترک همه تنشهای پیچیده ای نظیر دمای پایین، تولید گونه های اکسیژن فعال (ROS) می باشد، که میتواند سبب صدمه دیدن ماکروملکولهای مختلف درون سلول گردد(۵). دمای پایین بخصوص وقتی با یخبندان همراه باشد، با سیستمهای موثر جلوگیری کننده از تولید اکسیژن فعال که عامل وقوع تنش اکسیداتیو است، همبستگی دارد(۵و۳).
گیاهان نواحی معتدله با فعال نمودن مکانیزم سازگاری به سرما که منتج به افزایش تحمل به یخبندان میگردد، به دمای پایین واکنش نشان میدهند. این فرآیند سازگاری با تغییر نحوه ابراز برخی ژنهای مسوول واکنش به تنش همراه است. این ژنها تولید پروتیینها و متابولیتهای نگهدارنده ساختمانهای سلولی و حافظ نقش آنها در مقابل اثرات منفی یخبندان و پسابیدگی ناشی از آن را کنترل می نمایند. تغییر در ابراز ژتهای عامل واکنش به سرما توسط مجموعه ای از فاکتورهای رونوشت برداری که به محرکهای دمایی واکنش نشان میدهند، کنترل میگردد(۳).
در اثر سرما تغییرات وسیعی در رفتار غشاها ، چربی ها آنزیم ها رنگیزه ها و اسکلت سلولی گیاهان گرمسیری بوجود می آید. برخی از این تغییرات می توانند به عنوان اثرات اولیه ای تلقی شوند که منجر به عدم تعادل متابولیکی ، تلفات آب نشت یون ، از دست رفتن جایگزینی سلولی و نهایتا مرگ سلول می شوند(۳و۵).
مکانیزم هایی که گیاهان مقاوم به سرما بدان وسیله از تغییرات جلوگیری می کنند به خوب شناخته نشده است و تحقیقات بسیار زیادی برای درک اینکه چگونه غشاها و پروتئین ها به نحوی تغییر می یابند که می توانند در مقابل سرما پایدار بمانند ، لازم است. مقاومت به سرمازدگی یک صفت چند ژنی است و بنا بر این اصلاح گران در اتقال صفت مقاومت به سرما به گیاهان حساس به سرما با مساله پیچیده ای روبرو هستند(۵).
سرما و یخ زدگی همه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد وچرخه تولید کشورتحمیل می کند. بنابر این برای مقاومت گیاهان به سرماویخ زدگی لازم است تا مدیریت تنش رعایت شود.
به گزارش خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) سعید ترکش اصفهانی_کارشناس ارشد اصلاح نباتات در مقاله ای به بررسی اثرات سرما بر گیاهان پرداخته است.
در این مقاله آمده است: سرما و یخ زدگی ازمهمترین عوامل قهری خسارتزا درمحصولات کشاورزی است وهمه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد وچرخه تولیدکشور تحمیل می کند.
سهم عامل تنش سرما و یخبندان نسبت به سایر عوامل تهدید کننده در زیربخشهای زراعی و باغی از وزن بسیار بالایی برخوردار است و پهنه وسیعی از حاصلخیزترین مناطق تولیدی کشور ما و قسمت عمده محصولات اقتصادی مهم کشورهمه ساله در معرض تهدید تنش سرما و یخزدگی قرار دارند.
این مقاله در خصوص تعریف تنش و عوامل تنش زا می افزاید: تنش عبارت است از هر گونه انحراف معنی دار از شرایط بهینه برای زندگی موجود زنده، و عوامل تنش زا باعث تغییر و اختلال در فرایندهای فیزیولوژیکی گیاهی می شوند واز این طریق تولید گیاهان زراعی را تحت تاثیر قرار می دهند(۵) .
تنش‌های محیطی عبارتند از:عوامل بیماری‌زا،علفهای هرز،آفات ،آسیب هایمکانیکی،درجه حرارت،آب،خاک و …
همچنین انواع یخبندانها که باعث خسارتهای زیادی می شوند عبارتند از: یخبندانهای تشعشعی و یخبندانهای انتقالی.
این مقاله در خصوص روشهای مقابله با خسارتهای ناشی از سرما و یخبندان می افزاید: روشهای فعال (کوتاه مدت) و روشهای غیرفعال (درازمدت) برخی از این روشها هستند.
همچنین آنچه که معمولا در جهت مقابله با سرما و یخبندان انجام می شود, حفاظت در برابر یخبندانهای تشعشعی است و روشهای حفاظتی نقش چندان موثری برای مقابله با یخبندانهای انتقالی ندارد.
بخاریها- سیستمهای آبیاری و ماشینهای باد از مهمترین روشهای حفاظتی کوتاه مدت هستند.
خصوصیات استفاده از بخاریها عبارتند از: بالا بودن هزینه سوخت ،کارآیی بیشتر در باغهای میوه نسبت به مزارع ، حداکثر کارآیی در شرایط وارونگی دمایی، مزیت تعداد زیاد بخاریهای کوچک بر تعداد اندک بخاریهای بزرگ.
همچنین اساس استفاده از سیستمهای آبیاری، افزایش ظرفیت و هدایت گرمایی خاک و آزادسازی گرمای نهان آب در هنگام یخ زدن را باعث می شود،که انواع ان عبارت است از:
▪ آبیاری سطحی (غرقابی و شیاری)، آبیاری بارانی ، سیستمهای آبپاش(رودرختی و زیردرختی) و آبیاری قطره ای.
▪ استفاده از روش ماشینهای بادنیز، تنها در صورت وجود وارونگی دمایی کارآیی استفاده دارند تا به صورت ترکیبی با سایر سیستمهای حفاظتی مورد استفاده قرار گیرند و میزان کارآیی انها به شدت وارونگی دما بستگی دارد .
سایر روشهای حفاظتی فعال نیزعبارت است از:
ـ استفاده از بالگرد،
ـ دستگاههای مولد مه،
ـ پوشاندن گیاه با پوششهای مخصوص،
ـ مالچ پاشی،
ـ استفاده ازپوشش کف یا فوم،
ـ استفاده از سیستم ) SIS Inverted Sink (Selected ،
ـ استفاده از سیستمهای تلفیقی،
ـ استفاده از بالگرد سبک در نقاط تجمع هوای سرد در سطح مزارع، پرواز بالگرد در ارتفاع پایین جهت بر هم زدن لایه های وارونگی و پوشش خاک با استفاده از مالچ جهت جلوگیری از هدر رفت گرمای خاک(۳).
انواع سیستم های SIS نیز عبارتند از:
▪ دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین،
▪ دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین.
مهمترین روشهای حفاظتی غیرفعال نیز عبارتند از: انتخاب مکان مناسب، انتخاب محصول، انتخاب واریته، پوشش زمین، عملیات به زراعی(کوددهی, هرس, شخم,آبیاری, تاریخ کاشت, عمق کاشت, و….)، به کارگیری سیتمهای نظارتی جامع مجهز به حسگرهای دمایی و زنگ اخبار(Monitoring)و استفاده از مواد شیمیایی است.
بنابراین: اصلاح برای‌ مقاومت‌ به‌ سرما و اصلاح برای‌ مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ (از نظر تئوری‌، عملی‌ و مفهومی)از یکدیگر متفاوت است، منظور ازسرما، کاهش دما به حدود صفر درجه سانتیگراد ویا چند درجه بالاتراست که می تواند برحسب نوع گیاه ودرجه مقاومت آن، به اندامهای مختلف(گل، برگ، میوه، جوانه وشاخه) خسارت وارد کند(۵).
این مقاله گیاهان را از نظر طبقه‌بندی انها‌ براساس‌ واکنش‌ آنها به‌ دماهای‌ پایین‌ ، به گیاهان: حساس‌ به‌ سرما، حساس‌ به‌ دماهای‌ سرد بالای‌ صفر، حساس‌، حساس‌ به‌ درجه‌ حرارتهای‌ یخبندان‌ کم‌ یا دماهای‌ نزدیک‌ به‌ صفر درجه‌ سانتی‌گراد، کمی‌ مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد تا -۵ درجه‌ سانتی‌گراد، نیمه‌مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -۵ تا -۱۰ درجه‌ سانتی‌گراد، بسیار مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -۱۰ تا -۲۰ درجه‌ سانتی‌گراد، خیلی‌ زیاد مقاوم‌، گونه‌های‌ با حداکثر مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ که‌ توانایی‌ تحمل‌ سرماهای‌ بسیار شدید(فراسردی‌) را دارند.
‌اساس ژنتیکی تحمل به‌ سرما عبارت است از: پلی ژن بودن وراثت اکثر صفات مهم اقتصادی از جمله مقاومت به سرما و یخبندان، تحت تاثیر محیط بودن این صفات و دشواری اندازه گیری آنها، متکی بودن مطالعه این صفات بر روشهای آماری پیچیده و شاخصهای آماری مانند میانگین, واریانس, کوواریانس, شاخصهای چندمتغیره و…..
استراتژی های بهنژادی برای‌ افزایش‌ مقاومت‌ گیاهان به‌ سرمانیز عبارتند از: اصلاح تدریجی گیاهان برای مقاومت به سرما و یخبندان از طریق کاربرد روشهای مرسوم اصلاحی و انتخآب، انجام هیبریداسیون بین گیاهان زراعی و خویشاوندان وحشی آنها که دارای صفت مقاومت به سرما و یخبندان هستند، اهلی‌کردن‌ گونه‌ های‌ وحشی‌ که‌ در محیطهای‌ سرد به‌ خوبی‌ رشد می‌کنند از طریق‌ اصلاح و انتخاب‌ برای‌ بهبود صفات ‌زراعی آنها، شناسایی‌ ژن‌های‌ مقاومت‌ به‌ سرما و یخ‌زدگی‌، کلون‌کردن‌ آنها و دست‌ورزی‌ ژنتیکی‌ آنها با استفاده‌ از روش‌های‌ بیولوژی‌ مولکولی، معرفی‌ ژنی‌ خالص و نو به‌ محیطهای‌ سرد به‌ منظور وسعت‌ بخشیدن‌ به‌ منابع‌ پایه‌ ژنی، مثال‌های‌ کمی‌ در مورد هیبریداسیون‌ بین‌گونه‌ای‌ شامل‌ گوجه‌فرنگی‌ و گندم‌ وجود دارد(۳و۵).
در جمعیتهای‌ اصلاح شده‌ و سازگار گیاهان مختلفی‌ مانند ذرت‌، تنوع‌ ژنتیکی‌ فراوانی‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ تنش‌ سرما دیده‌ شده‌ است اما استفاده‌ از نژادهای‌ خارجی‌ مقاوم‌ نیز موقعیتهای‌ مناسبی‌ را جهت‌ اصلاح مقاومت‌ به‌تنش‌ سرما در این‌ گیاهان فراهم‌ می کند .
‌به عنوان مثال در اصلاح سیب‌ زمینی‌ می‌توان‌ از منابع‌ ژنتیکی‌ وحشی‌ مانند گونه‌های‌ وحشی‌ سیب‌ زمینی‌ مقاوم ‌به‌ یخ‌زدگی‌ به‌ عنوان‌ والد در تلاقی‌ها استفاده‌ کرد.
این مقاله در پایان می افزاید: در هر گیاه زراعی عملکرد نتیجه‌ نهایی‌ تمامی‌ فرآیندهای‌ بیوشیمیایی‌ و فیزیولوژیکی‌، از زمان‌ سبزشدن‌ تا بلوغ‌ فیزیولوژیکی‌ و تأثیرات‌ متقابل‌ این‌ فرایندها با محیط است، اختلاف‌ بین‌ عملکرد ثبت‌ شده‌ و میانگین‌ عملکردها، به‌ عواملی‌ که‌ از بروز کامل‌ پتانسیل‌ ژنتیکی‌ گیاهان جلوگیری‌ می‌کنند مربوط می‌شود، برای‌ تعدادی‌ از مؤلفه‌ های‌ صفات‌ مقاومت‌ به‌ سرما، تنوع‌ ژنتیکی‌ وجود دارد. ترکیبی‌ از مقادیر کمی‌ از این‌ تنوع‌، با برخی‌ ازتکنولوژی‌های‌ دقیق‌ اصلاحی‌ که‌ در اینجا بحث‌ شد، می‌تواند زمینه‌ را برای‌ دستکاری‌ ژنهایی‌ در زمینه‌های‌ ژنتیکی‌ خالص‌ فراهم‌ سازد.
در مناطقی‌ که‌ گیاهان حساس‌ به‌ سرما کشت‌ می‌شود، هر جا که‌ دماهای‌ سرد درطول‌ فصل‌ رویش‌ غالب‌ است‌، اصلاح مقاومت‌ به‌ سرما که‌ منجر به‌ تولید بهتر در مزرعه می‌شود، می‌تواند قسمتی‌ از تفاوت‌ بین‌عملکردهای‌ بهینه‌ و عملکرد واقعی‌ را کاهش‌ دهد.
اصلاح یک‌ صفت‌ مقاومت‌ به‌ سرما به‌ صورت‌ منفرد نمی‌تواند در یک‌ محیط دارای‌ محدویت‌ از نظر دما، اثری‌ روی‌ عملکردیک‌ ژنوتیپ‌ خاص‌ داشته باشد، بلکه‌ راه‌ بهتر این‌ است‌ که‌ چندین‌ صفت‌ مقاومت‌ را در زمینه‌ ژنتیکی‌ مناسب‌ جمع‌آوری‌ کنیم‌ تاژنوتیپ‌هایی‌ به‌ دست‌ آیند که‌ توانایی‌ تولید را در شرایط دمایی‌ سرد طی‌ فصل‌ رشد داشته باشند(۵).
● مواد و روش ها
به منظور بررسی تحمل گیاه زیره به سرما آزمایش به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی به اجرا در آمد.
فاکتورهای مورد آزمایش شامل خو سرمایی (خوسرمایی و عدم خوسرمایی ) به عنوان پلات اصلی و ترکیب اکوتیپ (تربت ، قوچان، سبزوار، خواف،قائن)در دما(۰ ،۳-، ۶-،۹-،۱۲-،۱۵- درجه سانتیگراد) به صورت فاکتوریل در پلات فرعی در نظر گرفته شده بود. تحمل به سرما و بازیآفت گیاه از طریق اندازه گیری صفاتی مانند درصد بقا و دمای کشنده برای ۵۰% از نمونه ها (LT ۵۰ ) سه هفته پس از اعمال تیمار یخ زدگی و ارتفاع گیاه تعداد گره در ساقه اصلی ، وزن خشک گیاه ، دمای کاهنده ۵۰% وزن خشک گیاه ( DMT۵۰ ) در پایان اندازه گیری مورد نظر بود که به دلایلی آزمایش ادامه نیافت.
بذور پنج اکوتیپ زیره با دقت به صورت منوکارپ در آمد. سپس با قارچ کش کربوکسی تیرام به مدت ۲۴ ساعت آغشته شد. این عمل بواسطه قرار دادن بذور در دستمال های پارچه ای و خیساندن آنها توسط آب شهری بود.به گونه ای که آب از شیر با دبی تقریبی ۱ قطره در ثانیه بر دستمال های حاوی بذر و قارچ کش ریخته و از سمت دیگر اضافی آب از دستمال ها خارج می شد. سپس بذور ضد عفونی شده را در پتری دیش کشت کرده و بیش از ۵۰% از بذور تمام اکوتیپهای مورد نظر پس از ۷۲ ساعت جوانه زدند، که این زمان به عنوان زمان جوانه زنی ثبت شد. سه روز پس از جوانه زنی بذور مذکور توسط پنس آغشته به وایتکس رقیق شده در لیوان های پلاستیکی ( با قطر ۸ cm) که از قبل در زیر آنها زهکش تعبیه شده بود قرار داده شد. خاک مورد استفاده مخلوطی از ماسه و خاک برگ ضد عفونی شده بود که با آون استریل شد. بستر کشت متشکل از این دو ماده به نسبت مساوی بود. خاک پیش از کشت خیس شده روی بذور کشت شده در لیوان ها ماسه ای به ضخامت ۳ تا ۴ میلیمتر پوشانده شد.
لیوان ها هر یک روز در میان آبیاری شده و در شرایط دما و رطوبتی گاخانه های تحقیقاتی نگهداری شدند. پس از حدود ۴ روز گلدانها به مرحله سبز شدن رسیدند. در ابتدای کار تمامی اکوتیپهای مورد آزمایش به خوبی سبز شدند و مشکلی نیز در مورد بوته میری مشاهده نشد . ولی باگذشت حدود یک هفته از زمان سبز شدگی ، در تمامی اکوتیپ ها کمابیش علائم بوته میری مشاهده شد. پس از حدود پانزده روز(مرحله دو برگ حقیقی) عوارض بوته میری به گونه بود که ادامه آزمایش غیر ممکن نمود.
● دلایل پیشنهادی برای توقف آزمایش و از بین رفتن گیاهچه ها
۱) وجود عامل بیماری ( احتمالا قارچ Fusarium oxysporum) در داخل یا سطح خارجی بذر ها(۷)
۲) وجود عامل بیماری در بستر کشت ( آلودگی خاک یا لیوان ها)
۳) انتقال عامل بیماری توسط ابزار مورد استفاده برای کشت
۴) انتقال عامل بیماری از گلدان ها و طرح های مجاور و حتی از خارج گلخانه
۵) دما و رطوبت نسبی بالای هوا( شرایط گلخانه ای)
۶) آبیاری بیش از حد
۷) تیره بودن خاک بستر به گونه ای که دمای خاک در روز به بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد هم می رسید
۸) تراکم بالای کشت (بیش از ۱۰ گیاهچه در هر لیوان)
۹) حساسیت بیش از حد گیاهچه های زیره سبز به شرایط فوق الذکر
● پیشنهادات جهت کاهش بوته میری و کاهش خطا در آزمایش
استفاده از ماده سدیم متیل دی تیو کاربامات. این ماده بر روی جوانه زنی ، رشد گیاه ، و عدم ابتلای زیره سبز به بوته میری اثر مطلوبی نشان می دهد.
استفاده از کود ها ی آلی ، نیتروژنه ، فسفره و پتاسه در کاهش شدت بیماری بوته میری موثر است.
استفاده از قارچکش های خاک مصرف مانند اگروزان که پایداری زیادی در خاک داشته در صورت انتقال عامل بیماری ، از ابتلای گیاهچه ها جلوگیری می کنند.
استفاده از مدیریت های زراعی از جمله افزایش فواصل آبیاری ، کاهش تراکم بوته ای، تنظیم دما و رطوبت نسبی گلخانه و استفاده از وسایل و خاک استریل و جلوگیری از انتقال بیماری از مناطق مجاور نیز می توانند ابتلای گیاهچه ها به بوته میری را کاهش دهند

راه های پیشگیری از سرمازدگی

تا به حال فکر کرده اید چرا درختی که تحمل سرمای شدید زمستان را داشته و مقاومت کرده، با افت ناگهانی دما در بهار دچار سرمازدگی میشود؟

سرمازدگی یکی از شایعترین انواع آسیبهای محیطی در گیاهان است. در ایالات متحده امریکا گیاهان به خصوص درختها و درختچه ها غالبا دمای ° ۹- تا ° ۶- سانتیگراد را در زمستان به خوبی تحمل میکنند اما در فصل بهار همین گیاهان ممکن است به علت افت چند درجه دما به زیر صفر، دچار آسیب و سرمازدگی شوند. چرا چنین اتفاقی می افتد؟ علت اصلی سرمازدگی درختان در بهار نوسان مقاومت و تحمل گیاه است.

آسیب سرما را همیشه به وضوح نمیتوان دید

شکل- نمودار تغییرات مقاومت گیاه به سرما نسبت به دما. محور عمودی دما بر حسب فارنهایت و محور افقی مقاومت گیاه در مراحل مختلف (به ترتیب از چپ به راست: اقلیم پذیری، حداکثر مقاومت، اقلیم ناپذیری) را نشان میدهد.

گیاهان مانند سایر موجودات زنده از سلول تشکیل شده اند. محتوای سلول یا سیتوپلاسم با دیواره سخت سلولی و غشای سلولی احاطه شده است. هنگامی که دما به زیر نقطه انجماد افت میکند، ممکن است در فضاهای بین سلولها بلورهای یخ تشکیل شود. در اکثر موارد این یخ بین سلولی بی خطر است چون گیاه طوری طراحی شده که با این شرایط کنار بیاید اما اگر یخ در داخل سلول تشکیل شود میتواند برای گیاه مرگبار باشد. تشکیل بلور یخ در داخل سلول، غشای حیاتی سلول را خراب میکند و به ساختارهای سلول آسیب وارد میکند. معمولا به راحتی میتوان گفت چه زمانی بافتها به واسط یخ زدگی از بین رفته اند: هنگامی که به رنگ قهوه ای در آمده یا به نظر میرسد در آب غوطه ور هستند. اما گاهی اوقات این آسیب به راحتی دیده نمیشود. اگر شکوفه ها در زمستان از بین بروند، آسیب آن مشخص نمیشود تا این که فصل بهار فرا میرسد اما میبینید درخت شکوفه نمیدهد.

درختان از ضد یخ طبیعی خود استفاده میکنند

همان طور که گفته شد، مشکل واقعی به واسطه تشکیل بلورهای یخ در داخل سلول ایجاد میشود. یکی از راههایی که گیاه از بروز چنین مشکلی جلوگیری میکند، سوپر کولینگ ( supercooling ) یا حفظ آب به صورت مایع در دمای زیر نقطه انجماد است. سوپر کولینگ گیاه را قادر میسازد که تا دمای ۴۰- درجه سانتیگراد آب را به صورت مایع نگه دارد. برخی از گیاهان با انباشتن یا تولید پروتئین که نقطه انجماد را کاهش میدهد و همانند ضد یخ عمل میکند، تا دماهای کمتر از این مقدار نیز زنده می مانند.

سرمازدگی درختان تنها در زمستان اتفاق نمی افتد

مقاومت به سرما از پاییز تا زمستان و بهار در گیاه تغییر میکند و به سه مرحله تقسیم میشود: اقلیم پذیری ( acclimation )، حداکثر مقاومت و اقلیم ناپذیری. در مرحله اقلیم پذیری مقاومت در مقابل دمای دائما رو به کاهش، افزایش می یابد. در این زمان گیاه تغییرات زیادی را انجام میدهد از جمله انباشت مواد ضد یخ طبیعی که مانع سرمازدگی آن میشود. در بیشتر نواحی سردسیری، گیاهان در اوایل زمستان به حداکثر مقاومت خود میرسند. اگر در دوران حداکثر مقاومت گیاه دما به قدری افت کند که باعث سرمازدگی گیاه شود، احتمالا این گیاه خواهد مرد. اما در بین گیاهانی که به محل رشد خود سازگاری یافته اند، سرمازدگی نادر است.

مرحله اقلیم ناپذیری درخت با افزایش دما آغاز میشود و در اواخر زمستان و اوایل بهار اتفاق می افتد. گرمای نابهنگام موجب تسریع فرا رسیدن مرحله کم مقاومتی گیاه میشود که آن را در شکوفه دهی و جوانه زنی زود هنگام یاس زرد و منگولیابه خوبی میتوان مشاهده کرد. گیاهان در مرحله اقلیم ناپذیری مقاومت خیلی کمتری نسبت به سرما دارند بنابراین اگر دما دوباره افت کند ممکن است دچار آسیبهای ناشی از سرما شوند.

بهترین راه مقابله با سرمازدگی گیاه در بهار

برای پیشگیری از سرمازدگی، باید منطقه خود را بشناسید و گیاهانی بکارید که در آن منطقه مقاوم باشند. به خاطر داشته باشید منطقه تنها یکی از فاکتورهای مهم است. قرار گیری در معرض نور خورشید و فاکتورهای دیگر محیطی مانند سرمای هوا و زهکشی خاک نیز هنگام انتخاب گیاه از اهمیت بسزایی برخوردار است. به علاوه میتوانید هنگامی که متوجه هشدار سرمازدگی میشوید، جوانه ها را با پلاستیک یا پارچه بپوشانید تا یخ نزنند.

شانکر باکتریایی

به این بیماری بلاست جوانه، بلاست شکوفه، خشکیدگی باکتریایی سرشاخه و سوختگی سیخک هم گفته می شود.

گونه های گوناگون این باکتری روی درختان میوه هسته دار، مرکبات، گلابی، رز، بسیاری از گیاهان زینتی یک یا چند ساله، برخی از سبزی ها و غلات ایجاد آلودگی می کند.

علائم بیماری:

مهمترین علامت بیماری به صورت شانکر و تولید انگم (صمغ) روی شاخه ها، تنه و گاه میوه های آلوده است.

نواحی آلوده کمی فرو رفتهو تیره تر از بخش های سالم هستند. شانکرها بیشتر در پاییز و زمستان ایجاد شده و در اوایل بهار کاملاً مشهودند. تولید صمغ در اطراف نواحی آلوده بعد از خواب زمستانی شروع می شود. دربهار هنگام بازشدن جوانه های درخت انگم از بافت های اطراف شانکر ترشح شده و به سمت پایین روی پوست شاخه های درخت جریان پیدا می کند. شانکرهایی که صمغ در آنها تشکیل نمی شود نرم، فرو رفته و مرطوب تر بوده، ممکن است بوی ترشی هم بدهند. اگر شانکر اطراف شاخه جانبی یا تنه را بگیرد، برگ های قسمتی از شاخه که بالای محل شانکر قرار دارند به سمت بالا جمع شده، سپس می ریزند. شاخه های آلوده ای که برگ هایشان ریخته، کم رنگ یا زرد شده و درمدت چند هفته خشک می شوند. در صورت برداشتن پوست محل شانکر، رگه های قهوه ای در بافت زیر پوست شانکر که نشانه پیشروی باکتری است دیده می شود.

آلودگی و ظهورعلائم روی جوانه های درختان گیلاس و زردآلو شدید است. ابتدا فلس جوانه های آلوده و سپس تمام قسمت های جوانه ها قهوه ای و خشک شده و سطح آنها از انگم پوشیده می شود. آلودگی و انهدام جوانه ها در مرحله گلدهی درخت کاملاً محسوس است. به گونه ای که گل های درختان بیمار در مقایسه با گل های درختان سالم بسیار کمتر هستند. در شرایط مناسب گل های درخت به شدت آلوده می شوند. گل های آلوده، حالت آب پیدا کرده، رنگشان قهوه ای شده، پژمرده و خشک شده و روی شاخه ها آویزان باقی می مانند.

آلودگی در برگ ها از راه روزنه ها رخ می دهد. باکتری پس از ورود به بافت های برگ بین سلول ها مستقر شده و باعث مرگ بعضی سلول ها و در نتیجه لکه روی برگ می شود. لکه ها روی برگ و میوه به رنگ قهوه ای تا بنفش هستند. لکه ها به مرور خشکیده، حالت چوب پنبه ای پیدا کرده و ممکن است حالت غربالی نیز پیدا کند. روی میوه لکه ها قهوه ای شده و صمغ زلالی از آنها خارج می شود.

جوانه های خفته اغلب خشک می شوند ولی برخی از جوانه های مورد تهاجم که در بهار بطور طبیعی باز شده اند در اوایل بهار از بین می روند. برگ های بدست آمده از چنین جوانه هایی پژمرده و میوه آنها خشک می شود. شکوفه ها نیز از بین رفته و در شرایط جوی مساعد شاخه نیز به سرعت می میرد.

عامل بیماری ، نحوه انتشار و چرخه زیستی آن:

باکتری عامل بیماری Pseudomonas syringae pv.syringae است.

این باکتری داخل شانکرهای فعال، جوانه ها و شاخه های آلوده یا سالم درختان زمستان گذرانی می کند.

شاخه ها بیشتر در پاییز و زمستان آلوده می شوند. باکتری ها از راه بن جوانه های آلوده، محل قطع شاخه های هرس شده، محل جداشدن دمبرگ یا محل های صدمه دیده وارد شاخه ها می شوند.

شانکرها در پاییز هنگام خواب درخت به سرعت در شاخه ها و جوانه ها ایجاد می شوند. توسعه شانکر در هوای سرد متوقف نشده و از زمان پایان سرما و شروع رشد سریع درخت، تسریع می شود. شانکرهای واقع در جهت جنوبی درخت به علت گرما و آفتاب، بیشتر و بزرگ تر هستند. شانکرها معمولاً با حدود مشخص، قهوه ای رنگ و گاهی آغشته به انگم هستند. توسعه شانکرها هنگام گرم شدن هوا و شروع فعالیت شدید درخت به علت تشکیل پینه محدود یا متوقف شده و شانکرها غیر فعال می شوند. شانکرهایی که بافت پینه اطراف آنها کامل نمی شود فعال باقی مانده، در سال بعد توسعه پیدا می کنند.

پیدایش آلودگی روی جوانه ها، گل ها و برگ های جوان با سرمازدگی تسهیل می شود. آلودگی گل ها معمولاً از راه منافذ طبیعی یا زخم های حاصل از حشرات و … روی می دهد. در شرایطی که هوا بسیار مرطوب باشد باکتری می تواند به سرعت در قسمت های مختلف گل نفوذ کرده، به شاخه ها و جوانه های میوه دهنده رسیده و باعث ایجاد شانکر گردد.

برگ ها هنگامیکه بسیار جوان بوده و هوا مرطوب و سرد و بارندگی با باد شدید توام باشد آلوده می شوند.

در شرایط مرطوب باکتری های داخل گیاهان بیمار به صورت لعاب مانند به خارج تراوش کرده و با حشرات، زنبور عسل یا قطرات باران پخش می شوند.

راه های پیشگیری و کنترل بیماری :

حتی الامکان هرس درختان و قطع شاخه های خشکیده بعد از دوره یخبندان انجام شود.
در صورت قطور بودن محل هرس، برای جلوگیری از ورود عوامل بیماری زا ، محل هرس با بردوفیکس رقیق نشده رنگ شود.
سم پاشی های چهارگانه دوره ای با بردوفیکس به شرح زیر:

– سم پاشی با بردوفیکس ١۰ در هزار پس از ریزش ٧۰ درصد برگ ها در پاییز

– سم پاشی با بردوفیکس ١۰ در هزار قبل از تورم جوانه ها

– سم پاشی با بردوفیکس ۵ در هزار بعد از ریزش گلبرگ ها

– سم پاشی با بردوفیکس ۵ در هزار بعد از تشکیل میوه

درصورت وجود آلودگی اقدامات زیرعلاوه بر محلول پاشی های دوره ای ضروری است:

تکرارسم پاشیها بعد از تشکیل میوه، در سه نوبت به فواصل ١۵ روزه

تراشیدن دقیق شانکرهای موجود روی شاخه ها و تنه های درختان آلوده و پانسمان بافت سالم گیاه با بردوفیکس رقیق نشده.

هرس شاخه های آلوده، ١۰ تا ١۵ سانتی متر پایین تر از بافت آلوده و سوزاندن آنها ودرصورت قطور بودن محل هرس ضدعفونی آن با بردوفیکس رقیق نشده.

روش ساخت هورمون ریشه زایی گیاهان در خانه

روش ساخت هورمون ریشه زایی گیاهان در خانه

⚡️۱) پودر تالک:
همون پودر بچه! انتهای قلمه رو داخل پودر بچه فرو کرده در بستر مناسب بکارید…میگن هورمون های ریشه زای تجاری، از ترکیبات شیمیایی پودر تالک در فرمولاسیون خود استفاده میکنن

⚡️۲) بید مجنون !!
بله بید مجنون ! درختی زیبا و باشکوه که در داخل ساقه هاش آبی بسیار با ارزش داره(اسید سالیسیلیک).
میتونین مقداری از ساقه ها رو ریز ریز ببرید و داخل ظرف آب بذارید و آب رو بجوشونین تا کم کم آب تیره بشه و مدتی بعد که آب سرد شد از اون آب به عنوان هورمون ریشه زایی استفاده کنین.
به این ترتیب که آب تیره رو در ظرف جداگانه بریزید، برای یک شب تا صبح(overnight) قلمه رو درش قرار بدید و بعد بکارید.
فقط دقت کنین که نمیتونین از این آب تیره برای مدت طولانی استفاده کنین چون خواصش رو از دست میده.
یا اینکه مقداری از ساقه های بید رو بشکونین و داخل ظرف آب کنار قلمه بگذارید، آروم آروم شهد ساقه ها خارج شده و قلمه ی شما رو وادار به ریشه دهی خواهد کرد.

⚡️۳)قرص آسپرین !
میگن قرص آسپرین از آب بید ساخته میشه، واسه همین حل کردن ۲۰۰ میلی گرم قرص آسپرین در یک گالن آب(واحد آمریکا- هر گالن آب حدودا ۳.۷۸۵۴ لیتر میشه) به درد میخوره ! قرص رو در آب حل کنین و گیاه رو به مدت یک شب تا صبح درش قرار بدید و بعد بکارید.

⚡۴) عسل!
عسل طبیعی چه کارها که نمیکنه ! انتهای قلمه رو داخل عسل طبیعی فرو کرده در بستر مناسب بکارید.

علفکش رانداپ

علفکش رانداپ

نام : Glyphosate

نام عمومی آن گلایفوسیت بوده و با نام تجاری رانداپ (SL41%) Round up در بازار وجود دارد. نام دیگری که برای آن وجود دارد، گلایفوسیت Gyaphosate می باشد.

فرمولاسیون SL4I %

۵۰۰۰ mg /kg < LD 50

دوره کارنس:

رانداپ علف کشی از گروه اسید فسفونیک (نمک ایزوپروپیل آمین) است که برای کنترل کلیه ی گیاهان هرز (نازک برگ و پهن برگ) یکساله و چند ساله در باغات و زمین های زراعی و غیر زراعی به صورت مایع قابل حل در آب (SL41%) فرموله می شود.

ماده ی تجاری آن پس از ۲ سال نگه داری در حرارت ۶۰ درجه سانتی گراد تا ۵ درصد از بین می رود، نمک محلول آن در اثر تماس با فولاد گوانیز و یا بدون پوشش ممکن است واکنش داده و گاز هیدروژن که بسیار آتش زا است تولید می شود. در آب ۲۵ درجه به میزان یک درصد حل می شود. (املاح آمین و فلزات قلیایی به راحتی در آب حل می شود.)

گیافوسیت و نمک های آن غیرقابل تبخیر (فشار بخار رانداپ عملاً صفر است.) و در مقابل نور و هوا پایدار است. این ترکیب در خاک توسط میکروارگانیزم ها تجزیه می شود و در صورت تماس با خاک به سرعت خواص خود را از دست می دهد. بعد از ۱۶ هفته کمتر از ۳ درصد مقدار مصرف شده قابل اندازه گیری است. شدیداً جذب سطحی خاک شده و شسته نمی شود، هم چنین در خاک نیز خاصیت جابه جایی ندارد. حاصل تجزیه ی آن دی اکسید کربن، آب، نیترات و فسفات است، بنابراین باقیمانده ندارد و پس از مصرف نمی توان اقدام به کاشت نمود. برای ماهی سمی نیست. رانداپ سریعاً بدون تغییر از بدن دفع می شود و در بافت تجمع نمی یابند، برای انسان سمیت کمی دارد.

الف) مکانیسم اثر

رانداپ علف کشی است سیستمیک و غیرانتخابی (عمومی) که پس از سبز شدن علف های هرز (Post – emergence) استفاده می شود. این ترکیب از طریق برگ ها و قسمت های سبز گیاه جذب شده و روی آنزیم های مختلف اثر می کند و در تشکیل اسیدهای آمینه و سایر ترکیبات شیمیایی داخلی گیاه ایجاد اختلال می کند (چون از قسمت های چوبی شده گیاه جذب نمی شود لذا می توان به راحتی در اطراف تنه درخت پاشید).

بازدارنده ی آنزیم EPSPS (5- enolpyruvylshiki mate -3- phosphate synthesis) است که از سنتز اسیدهای آمینه آروماتیک ضروری، برای ساخت پروتئین جلوگیری می کند. لازم به ذکر است که اثر گیافوسیت یک هفته تا ده روز پس از سمپاشی کامل می شود و برای مشاهده کارایی لازم باید عمل سمپاشی در دوره رشد و فعالیت گیاه هرز انجام شود.

ب) موارد مصرف

رانداپ علف کش سیستمیک است که به صورت غیر انتخابی عمل نموده و روی تمام علف های

هرز و درختچه ها موثر است. حتـی علـف های هرز دائمی رشد یـافته و تثبیـت شـده را هم از بیـن

می برد. همیشه برای علف های هرز یکساله جوان باید مقدار کمتر و برای علف های هرز دائمی و قدیمی بیش ترین مقدار سم مورد استفاده قرار گیرد.

کارایی بالای گیافوسیت در از بین بردن اندام های زیرزمینی مثل ریزوم و ریشه گیاهان دائمی، زمانی است که کاربرد آن در پایان رشد رویشی و آغاز گلدهی باشد. هم چنین در زمان مصرف سم بایستی علف های هرز شاداب و در حال رشد فعال بوده و در شرایط گرم و خشک بهتر است قبل از سمپاشی آبیاری صورت گیرد.

باید توجه داشت که ذرات سم روی شاخ و برگ، قسمت های سبز گیاه و یا جوش درختان و مزارع مجاور (بواسطه ی بادبردگی) پاشیده نشود. هم چنین مدت زمان بیـن عمل سمپاشی و عملیات

خاک وزری حداقل باید پنج روز باشد.

گیافوسیت بوسیله ی شیره ی گیاه به اندام های زیرزمینی علف های هرز (ریشه، استولون و غده) منتقل می شود. این ترکیب برای کنترل علف های هرز نازکبرگ و پهن برگ یکساله و چندساله در باغات میوه و مرکبات، تاکستان ها، مزارع نیشکر، زمین های زراعی پس از برداشت محصول، اراضی غیرزارعی، جوی ها و کانال های آبیاری استفاده می شود.

افزودن ۲ درصد سولفات آمونیوم خاصیت علف کشی گیافوسیت را افزایش می دهد. هم چنین کاهش حجم محلول سمپاشی تا ۲۰۰ لیتر در هکتار تأثیر این علف کش را می افزاید.

ج) مقدار مصرف

میزان مصرف بستگی به نوع گیاه دارد. تأثیر بیش تر این سم از طریق اضافه کردن مواد چسبنده مثل سیتوویت است. برای حلفه که دارای ریزوم است ۹ لیتر در هکتار و برای اویارسلام ۶ لیتر در هکتار استفاده می شود.

د) نحوه عمل سم رانداپ

تمایل به زردی دارد چون تخریب کلروپلاست را خواهیم داشت. در محل گره ساقه های چندتایی تولید می شود. فاصله میان گره ها کم می شود. در قسمت جوانه مرکزی پیچیدگی دیده می شود ولی گیاه خم نخورده. چون جوانه ی مرکزی افراشته است. شبکه ی آندوپلاسمی متورم شده، میزان آموک داخل خاک بالاست و ایجاد مسمومیت می کند. گیاه ظرف ۲ تا ۴ هفته از بین می رود. این زمان بستگی به زمان مصرف و فعالیت گیاه دارد.

ه) سازگاری و اختلاط

رانداپ، به صورت غیر انتخابی عمل نموده و با هیچ محصولی سازگار نیست و باید طوری استفاده شود که به محصول اصلی خسارت وارد نشود. این ترکیب را نباید با سموم دیگر به خصوص علف کش ها – کودهای شیمیایی و گیاویت (مویان) مخلوط نمود ولی برای حصول نتیجه ی بهتر زیر نظر کارشناس می توان همراه با گیاگیت (فری گیت) مصرف نمود. هم چنین برای کاهش مصرف و تأثیر بهتر توصیه می شود مقدار لازم سورفکتانت های مجاز و یا ۵/۱تا ۲ کیلوگرم سولفات آمونیوم به ازای هر صد لیتر آب با محلول سم مخلوط شود.

تلفات ازت در خاك های كشاورزی

 

با وجود اثرات مفيد كودهاي شيميايي در افزايش توليد محصولات مختلف زراعي و باغي در صورتي كه استفاده از كودها به همراه آگاهي و علم و چگونگي كاربرد آنها نباشد نتيجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود.

در زمان‌هاي گذشته متخصصان و پژوهشگران علم گياهي غالباً نمي‌دانستند كه از مجموع كودهاي ازته و ازت معدني شده خاك فقط ۵۰% مورد استفاده گياه قرار مي‌گيرد و ممكن است ازت به صورت گاز از خاك خارج و يا اين كه با آب آبياري و باران از خاك خارج شود. منبع اصلي ازت براي گياهان مواد آلي خاك مي‌باشد كه از باقيمانده حيواني و گياهان قبلي حاصل شده و به طور طبيعي و يا در نتيجه عمل انسان به خاك داده شده است.

معمولاً كشت و كارهاي صحيح و اصولي مقدار قابل توجهي از ازت را كه توسط گياه از خاك خارج مي‌شود با افزودن كودهاي آلي و باقيمانده‌هاي گياهي به خاك برگردانده مي‌شود. اگر كود دامي تازه به صورت جامد يا مايع بلافاصله به داخل خاك برده شود نگراني از بابت از دست رفتن ازت وجود نخواهد داشت.

در حال حاضر توصيه جهت حفظ تعادل ازت خاك آن است كه بقاياي گياهي ، كود حيوان و كود سبز به زمين داده شود تا هم ازت خاك متعادل شود و هم مواد آلي خاك باعث بهبود خواص فيزيكي خاك شود. البته اين توصيه‌اي عام نيست. به عنوان مثال زير خاك كردن بقاياي گياهي در نواحي كه بيماري و آفتي غالب وجود داشته باشد توصيه نمي‌شود.

حفاظت و افزايش بازده ازت موجود در خاك در درجه اول بستگي به حفاظت خاك از عوامل فرسايشي، كم‌كردن تلفات به علت شستشو و ممانعت از تشكيل تركيبات ازتي فرار در خاك خواهد داشت. در ارتباط با فرسايش و جلوگيري از آن متأسفانه در كشور ما اقدامات مؤثري انجام نشده و پر شدن سدها، جاري شدن سيل و پيشروي كوير و شنزارها معضلات و دشواري‌هاي فراواني را موجب شده است، هرآينه در ايران جلوي صدمات فرسايش گرفته شود، طبق برآوردها زيان اقتصادي تلفات ازت نصف خواهد شد.

در ايران ميزان تلفات ازت بخصوص در نواحي مرطوب شمال ايران قابل توجه مي‌باشد. در نواحي كه مقدار بارندگي در حدود يك متر و بيشتر است ازت خاك مي‌تواند تا اعماق بيشتر از عمق نفوذ ريشه مهاجرت كند. در اين نواحي كه خاك در اواخر پائيز يخزده نيست بيشترين تلفات ازت انجام مي‌گيرد. زيرا باران فراواني باريده و درجه حرارت آنقدر نيست كه تعريق و تبخير تأثير زيادي در مجموع آب خاك داشته باشد. در اين وضعيت مي‌توان با داشتن پوشش گياهي كه كربن آنها زياد است (به مانند خانواده‌ غلات) از ازت خاك قبل از شستشو استفاده كرد.

در نواحي خشك تلفات ازت ناچيز است مگر در محصولاتي كه آبياري فراواني نياز دارند. برنج از جمله محصولاتي است كه تلفات ازت در آن قابل توجه بوده و روش‌هاي كشت و كار برنج راهايي براي تقليل و كاهش تلفات آبشويي باقي نمي‌گذارد. در نواحي خشك نيز قسمت اعظم تلفات ازت در فصل بارندگي و در غيبت و فقدان پوشش گياهي صورت مي‌گيرد.

آفت خوشه خوار انگور

انگور یكی از محصولات مهم و با ارزش كشور است كه به صورت های تازه (مجلسی)كشمش و یا فرآورده هایی مثل شیره و آب انگور مورد استفاده قرار می گیرد. تولید سالیانه این محصول در ایران حدود دو میلیون تن است كه پس از سیب و مركبات در رتبه سوم قرار دارد.

بزرگترین آفتی كه این محصول را تهدید مینماید آفت خوشه خوار است كه تقریبا در كلیه موارد موستانها  فعالیت دارد و در برخی از مناطق مانند آذربایجان غربی خسارت وارده توسط این آفت بسیار چشم گیر است . در سال های طغیانی خسارت آن حدود ۹۰ درصد بیان شده است . در بعضی از موارد این آفت در داخل حبه های كشمش نیز دیده می شود .

كه در این مقاله سعی ب آن است كه مشخصات ظاهری آفت.طرز زندگی .علایم خسارت و نحوه مبارزه با آن به بیانی ساده و روشن و در عین اختصار برای بهره برداران عزیز مورد بحث قرار میگیرد

مشخصات آفت:

آفت خوشه خوار انگو لارو یا كرمینه ای است كه از تخم یك پروانه به وجود می آید.اندازه لاروها ییكه تازه از تخم خارج میشود به حدود ۲میلیمتر است .

رنگ این لارو ها سفید متمایل به خاكستری است . با تغذیه از جوانه های خوشه.غوره و حبه های انگور كم كم رشد كرده و در نهایت به حدود ۱ سانتی متر می رسد . در این موقع رنگ آنها سبز یا خاكستری مایل به قرمز است .

لاروها پس از انكه به رشد كامل رسیدند تغییر شكل می دهند و در محل تغذیه و یا در زیر پوست و یا در سطح خاك در زیر باقی مانده های گیاهی در داخل توده سفیدی از تار به صورت شفیره در می آید . پس از مدتی پروانه ها ظاهر می شوند . اندازه این پروانه ها با بال های باز به حدود ۱ سانتی متر می رسد و روی بال های آن نوار پهن قهوه ای روشن به چشم می خورد .

طرز زندگی :

همانطوری كه گفته شد آفت لاروی است كه از تخم یك پروانه به وجود میاید . در فطل بهار هم زمان باز شدن جوانه ها پروانه های كوچكی با بال های دارای نوار های قهوه ای روشن ظاهر می شود . تخم این آفت ها به زحمت با چشم دیده می شود و رنگ آن زرد مایل به سفید است . پروانه ها تخم های خود را به صورت انفرادی روی جوانه ها ی گل می گذارند . برخی از موارد این تخم ها روی جوانه های برگ نیز گذاشته می شود. از این تخم ها بسته به درجه حرارت پس از یك هفته تا ده روز لارو ها یا كرمینه هایی كهاندازه آنها به حدود ۲ میلی متر می رسد خارج میشوند. لاروهای نوزاد وارد خوشه های گل شده و با تنیدن تارهایی به شكل تار عنكبوت و در هم فشردن غنچه ها از آنها تغذیه می نمایند .تا هنگام باز شدن گل ها لارو ها كاملا رشد كرده و به حدود ۱ سانتی متر و یا كمی بیشتر می رسد . پس لارو ها در زیر پوست درختان و یا زیر گیاهان خشگ و پوسیده سطح زمین و یا در همان محل تغذیه در داخل پیله سفید رنگ پنبه ای مانند به شكلی در می ایند كه به آنها شفیره می گویند .حدود یك هفته بعد از شفیره ها كه اندازه آنها كمی از یك سانتی متر كوچكتر است پروانه ها ظاهر شده و تخم ریزی جدید شروع می شود . لارو ها ی به وجود آمده از این تخم های جدید از این غورها تغذیه می كنند .این لارو ها نیز پس از گذشت حدود سه هفته تبدیل به شفیره می گردنند . كه از آنها پروانه های جدید ظاهر می شود . از تخم های این پروانه ها لاروهای به وجود می آید كه از حبه انگور تغذیه كرده و همین لارو ها هستند كه بیشترین خسارت را به بار میاورند كه در اصطلاح لارو های نسل سوم گفته می شود. آفت در فصل زمستان به صورت شفیره است و به صورت عمده در زیر پوست درختچه ها قرار میگیرد .

علائم خسارت :

در اوایل بهار موقعی كه خوشه های گل ظاهر می شود در لابه لایی این خوشه ها تار هایی به شكل تار عنكبوت ظاهر و به به وسیله آنها غنچه ها به هم فشرده و در هم پیچیده شده و لاروهایی كه در بین غنچه ها در هم پیچیده شده است پنهان شده اند از آنها تغذیه می نمایند. این تغذیه در بعضی مواقع چنان شدید است كه تمام كه تمام غنچه ها از بین می روند . در موقع ظهور غنچه ها به خصوص موقعی كه  غور ها به اندازه عدس یا نخود شده باشده اند لارو ها سوراخ هایی در آنها ایجاد كرده و از داخل آنها تغذیه میكنند.

نحوه مبارزه:

نحوه مبارزه و زمان آن با توجه به زندگی و زمان شروع فعالیت آفت تعیین می شود . با توجه به اینكه در زمستان قسمتی از شفیره ها در زیر علف های خشك و پوسیده در سطح زمین به سر می برند استفاده از یخ آب می تواند به نابودی این بخش از شفیره ها و در نتیجه كاهش آفت در موقع ظهور خوشه های گل كمك كند .

و اما مبارزه با جمعیت نسل بهاره آنها : جمعیت نسل بهاره یعنی همانهایی كه كه به خوشه های گل آسیب می رسانند معمولا زیاد نمی باشد و خسارت وارده در حدی نیست كه نیازی به مبارزه داشته باشد . موقعی كه غورها به اندازه عدس و یا حداكثر به اندازه نخود شده اند جمعیت آفت در حدی است كه می تواند زیان قابل توجه و نتیجتا كاهش چشم گیر محصول را به دنبال داشته باشد . در این موقع لام است كه با یكی از سموم فسفره مثل آزینوفوس متیل یا زولون به نسبت دو در هزار و یا دیازنیون ۶۰ درصد به نسبت ۱.۵ در هزار مبارزه انجام گیرد . انگو رهایی مثل رقم یاقوتی كه زود برداشت می شود معمولا نیاز به مبارزه ندارند و یا اینكه در صورت آلودگی شدید به آفت فقط در هنگامی كه غوره ها به اندازه عدس هستند مبارزه صورت می گیرد . برای رقم مهدی خانی نیز كه در اواخر تیر و یا اوایل مرداد به دست می آید یك بار مبارزه كافی است .

در ارقام دیررس لازم است موقعی كه انگور نرش و شیرین می شود برای نوبت دوم مبارزه شیمیایی به عمل آید .

نتیجه گیری :

آفت خوشه خوار كه در حال حاضر بزرگترین آفت انگور كشور است لارو یا كرمینه ای از تخم یك پروانه است كه همزمان با بیاز شده جوانه ها و ظهور خوشه های گل در لابه لای غنچه ها درهم پیچیده شده به وسیله تار های شبیه به تار عنكبوت در حال تغذیه از غنچه مشاهده می شود . این لارو ها در ابتدا به رنگ سفید مایل به خاكستری و سپس سبز یا لیمویی مایل به رنگ قرمز در می آید و اندازه لارو كامل به حدود یك سانتی متر می رسد . با باز شدن گل ها لارو ها محل تغذیه را ترك و پس از گذراندن دوره شفیره گی به پروانه نسل جدید تبدیل می گردد . لارو های این نسل از غور هایی كه به اندازه عدس شده اند تغذیه می نمایند. نسل دیگر كه نسل سوم به حساب می آینداز حبه های در حال شیرین تغذیه می كنند و در حقیقت بیشترین خسارت را همین لارو ها سبب می شوند.

آب تخت زمستانه برای نابودی بخشی از شفیره ها كه در زیر بقایی علف های خشك و پوسیده به سر می برند موثر هستند . در صورتی كه جمعیت آفت قبل از باز شدن گل زیاد نباشد نیازی به مبارزه شیمیایی نیست . ولی موقعی كه غوره های به اندازه عدس یا حداكثر به اندازه نخود شده اند مبارزه شیمیایی بایكی از سموم فسفره علیه آفت ضروری است كه برای ارقام زودرس مثل یاقوتی و مهدی خانی یك بار سم پاشی كفایت می كند . برای ارقام دیر رس مانند بی دانه و غیره سم پاشی دیگری در آغاز تغییر مزه انگور لازم است .

راهنمای کشت گوجه فرنگی در گلخانه

کشت گوجه فرنگی در گلخانه

 

 

گوجه فرنگی از جمله صيفی جاتی است که به دلايل فراوان کشت آن قابل صرفه است. زيرا اين محصول در غذاهای مختلف مورد استفاده قرار می گيرد و آنجا که به صورت اصلی وجود ندارد به صورت رب گوجه باعث خوشمزگی غذا می شود.به همين دليل است که در کشت گوجه فرنگی واريته هايی در نظر گرفته شده است که دقيقا با شرايط مصرف گوجه فرنگی مطابق است.

گوجه فرنگی ريز در اندازه های ۵ تا ۲۰ گرمی و همين طور گوجه فرنگی هايی با اوزان تا ۲۵۰ گرم توليد شده است که به خاطر استفاده از تکنيک های جديد علاوه بر مقاومت بالا در برابر بسياری از ويروس ها و بيماری ها استعداد دوام و تازگی را تا مدت طولانی دارا می باشد. شايان ذکر است که علاوه بر تنوع شکل و اندازه رنگ های زرد و نارنجی به کمک گوجه فرنگی های قرمز آمده است. انواع کشت گوجه فرنگی: حال که تصميم گرفته ايد در گلخانه خود بذر گوجه فرنگی را کشت کنيد قبل از هر چيز بايد بدانيد چه نوع بذری را انتخاب و تهيه نمائيد. بذر گوجه فرنگی را بر اساس نحوه مصرف آن می توان تقسيم بندی نمود زيرا اين ميوه را به صورت تازه خوری, رب, سس يا کنسرو می توان مصرف نمود. به همين منظور اولين تقسيم بندی بر اساس تازه خوری و صنعتی می باشد. در حال حاضر در ايران برای کشت گوجه فرنگی در گلخانه تنها از ارقام تازه خوری استفاده می شود. دومين تقسيم بندی بر اساس همرسی استوار است . که به سه دسته همرس – غير همرس و بينابين تقسيم می شود . معمولا در گلخانه های ايران از واريته های غير همرس در برداشت های طولانی مدت و از واريته بينابين در مناطقی که مدت برداشت کوتاه تر است استفاده می شود. سومين تقسيم بندی بر اساس وزن ميوه است . امروزه برای مصرف تازه خوری گوجه فرنگی از گوجه چری با وزن ۵ تا ۲۰ گرم تا گوجه هايی به وزن ۲۵۰ گرم استفاده می شود. نا گفته نماند که هر چه وزن گوجه فرنگی سنگين تر باشد مدت بيشتری برای رسيدن به باردهی نياز دارد . مثلا گوجه چری که حدود ۵ تا ۲۰ گرم است پس از نشاء حدود ۶۰ روز برای برداشت محصول نياز دارد. به تازگی در بازار توليد واريته های ديگری پا نهاده است که کلاستر نام دارد .اصولا چيدن ميوه به صورت خوشه ای با اصطلاح کلاستر خوانده می شود . با پيشرفت تکنولوژی در توليد بذر واريته هايی به بازار معرفی شده است که در برابر نماتد يا ويروسهايی که در منطقه ای فعال هستند مقاومت داشته و می توان با توجه به مشکلات موجود ارقام مورد نظر را انتخاب نمود. طول دوره جوانه زنی: طول دوره جوانه زنی تا ظهور برگ های لپه ای در سطح خاک معمولا ۶ روز است واز ۴ تا ۶ هفته نشاء آماده انتقال به زمين اصلی است . برای اينکه بذر گوجه فرنگی بتواند به خوبی جوانه زده و رشد نمايد تا زمان رشد مطلوب بوته بهتر است آن را در محل خزانه نگهداری نمود که هم در استفاده از امکانات گلخانه بتوان صرفه جويی کرد و هم گياه بتواند در ابتدا رشد خوبی داشته باشد. به همين منظور قسمتی از گلخانه را برای گلدان های نشاء در نظر گرفته و يا محلی را برای خزانه انتخاب می کنيم انتخاب گلدان مناسب که حجم ريشه درون آن به خوبی فعاليت کند حائز اهميت است . دما رطوبت نور فاصله بوته ها نقش مهمی در رشد يک گياه سالم در خزانه را دارد . برای مثال سطحی برابر ۱۰×۱۰ سانتی متر برای هر بوته باید در نظر گرفت . ضمنا بايد از محلهايی استفاده کرد که کاملا ضد عفونی شده و آفات و بيماری ها در محل نشاء موجود نباشد. دمای مناسب: بهترين دما برای جوانه زنی ۳۰ درجه سانتی گراد می باشد و بعد از جوانه زنی دما را تا ۲۴ درجه در مواقع روز و ۱۸ درجه در هنگام شب تقلیل می دهیم.با توجه به اینکه بیشترین فعالیت ریشه ها در عمق ۳۰ سانتی متری خاک می باشد قبل از انتقال نشاء های گوجه فرنگی به زمین اصلی باید بسترهای مناسب که تا عمق ۸۰ سانتی متری قابلیت نفوذ ریشه را داشته باشد محیا نمود در این صورت باید علف های هرز را پیش از انتقال نشاء حذف و پاکسازی نمود و بخصوص از دو گیاه سس و گل جالیز نباید غافل گردید که این دو مشکلات فراوانی را برای گیاه ایجاد می نمایند .بهتر است با رویت سس یا گل جالیز آنها را از کنار بوته جدا کرده و پاکسازی نمود آنگاه مواد آلی و کودهای شیمیایی را در اندازه مناسب و با راهنمایی آزمایشگاه های خاک شناسی تدارک دیده و استفاده نمود . بهترین Ph برای گوجه فرنگی ۵/۵ تا ۸/۶ می باشد و تراکم کشت را بین ۲ تا ۵/۲ بوته در متر مربع می توان انتخاب نمود. علاوه بر مسائلی که در مورد تراکم کشت خیار عنوان شد نحوه پایین کشی بوته گوجه فرنگی دلیل دیگری است برای انتخاب تراکم بوته. شکل بستر را می توان به صورت ذوزنقه که در بالا ۴۰ سانتی متر و در پایین ۷۰ سانتی متر در نظر گرفته و به فاصله حدود ۵۰ تا ۶۰ سانتی تر از یکدیگر روی بستر حفره هایی به اندازه گلدان های نشاء در ۲ طرف به صورت زیکزاک و یا در یک خط ایجاد نمود. سپس نشاء گوجه فرنگی را در حفره ها قرار داده و با اضافه کردن خاک یا پیت موس به اطراف آن بوته را در محل انتخاب مستقر کرده و سپس آبیاری نمود تا نفوذ آب جایگزین هوای اضافی اطراف ریشه گردد. هرس :همه می دانيم که هرس به منظور ايجاد تعادل بين رشد بوته شاخ وبرگ و مقدار ريشه و ميوه است به همين منظور بوته گوجه فرنگی را تا زمانی که به ۳۰ سانتی متری نرسيده است هرس نمی کنيم و اجازه می دهيم رشد خود را انجام دهد زمانی که ارتفاع بوته به ۳۰ سانتی متری رسيد اولين هرس را انجام می دهيم. اين هرس شامل حذف گل ها و شاخه های فرعی است پس از انجام اين مرحله هرس در تمام طول رشد بوته تمام شاخه های فرعی را حذف می کنيم و در کشت های کوتاه مدت بعد از رسيدن بوته به ارتفاع ۳۰ سانتی متری بوته را به صورت دو شاخه به نخ های مهار می بندیم, با انجام این کار دیگر نیازی به پایین کشی بوته نیست .بر اساس تجارب کیفیت و میزان محصول بوته ای که پایین کشیده شده است بهتر و بیشتر است بدیهی است پس از رسیدن این دو شاخه به ارتفاع مفید گلخانه جوانه انتهایی آن را حذف می کنیم تا گل های موجود در بوته به میوه تبدیل شود. پس از برداشت محصول این بوته ها از گلخانه حذف شده و زمین برای کشت بعدی آماده می شود . البته کشاورزان با تجربه جهت همسان کردن اندازه میوه ها بر اساس بضاعت گیاه و نوع واریته گلها و یا میوه های اضافی بر روی خوشه را هرس می کنند و به تعداد مشخصی از گلها اجازه می دهند تا به میوه برسند . گوجه فرنگی گياهی است اتوگارد که معمولا قبل از باز شدن گل تلقيح گل صورت گرفته است. به همين دليل به ندرت می توان در شرايط خاص تلقيح خارجی را در آن مشاهده نمود. تلقيح : در فضای گلخانه هيچ گونه عامل محرکی مانند باد و يا حشرات برای تلقيح وجود ندارد برای رفع اين مشکل می توان به چند طريق عمل کرد. اول استفاده از زنبورهای مخصوص که عمر آنها فقط يک فصل استو به طور غير مستقيم باعث شک به گياه شده و عمل لقاح را باعث می گردد. دوم استفاده از ويبراتورهای برقی است که در هر دو يا سه روز يکبار با لرزش خوشه ها عمل لقاح را صورت می دهد. راه سوم اين است که می توان در کشت زمستانه از هرمن تلقيح کننده استفاده نمود. و بالاخره راه چهارم اين است که با ايجاد شک در سيمهای مهار و يا ضربه مستقيم بر روی گلها باعث گرده افشانی يا در نهايت عمل تلقيح گرديم. نکته حائز اهميت در عمل تلقيح گلهای بوته گوجه فرنگی دمای موجود در گلخانه می باشد که بايد بين ۲۰ تا ۲۵ درجه بوده و رطوبت آن نيز کم باشد. زمان تلقيح : بهترين زمان برای اين کار بين ساعات ۱۱ تا ۲ بعد از ظهر می باشد که فضای گلخانه از رطوبت کمتر و دمای بيشتری برخوردار است به همين خاطر امکان تلقيح در دمای ۲۸ تا ۳۰ درجه کاهش می يابد و در دمای ۱۳ تا ۱۵ درجه امکان تلقيح وجود ندارد و عدم تلقيح گل ريزش گل را در پی خواهد داشت. به هر حال پس از تلقيح گل ميوه بين ۱۸ تا ۳۵ روز زمان لازم دارد تا قابل برداشت باشد٫ و حالا بوته گوجه فرنگی به زمان ثمر دهی خود رسيده و در اين مرحله بايد به گونه ای برخورد نمود که حداکثر برداشت را کسب کرد. زمانی که برگ های نزديک به هر خوشه ميوه چيده می شود ميوه امکان بهتری برای رنگ گيری پيدا می کند. نکته قابل ذکر ديگر اينکه بدیهی است ۵۰ درصد خوشه ميوه رنگ بگيرد و ۵۰ درصد ديگر از حالت سبز بودن تغيير رنگ داده و رفته رفته قرمز خواهد شد. بنابراين در صورتی که نيمی از خوشه واريته کلاستر به رنگ نهايی در آمده باشد می توان ان را چيد و به بازار عرضه نمود. چنانچه مسافت مزرعه تا بازار کم باشد و نيمه سبز خوشه فرصت رنگ پذيری نداشته باشد می توان از محلی که دمای آن گرمای مناسبی جهت تغيير رنگ گوجه دارد استفاده نمود. در صورتی که واريته ها به صورت کلاستر و يا همرس نباشد بهتر است گوجه های رسيده را در زمان خاص خود برداشت کرد. مسلما اندازه گوجه فرنگی هر چقدر درشت تر باشد زمان تبديل گل به ميوه و رسيدن آن هم طولانی تر خواهد بود. امروزه بسياری از کشاورزان به خاطر تقاضای مناسب مصرف کننده تمايل زيادی به کشت گوجه های چری دارند و اين به دليل ميزان باردهی فراوان رنگ های قرمز صورتی و زرد و شکل های مختلف آن است که باعث قيمت بالای اين واريته شده است. زمانی که بوته ها به سقف مفيد گلخانه می رسند لازم است برگ های پائين را هرس نمود و اگر نخ ها به صورت قرقره ای به سيم آويزان است می توان با بازکردن ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر از نخ قرقره در يک جهت نخ ها را روی سيم حرکت داده که اين عمل باعث می شود ساقه از پائين روی بستر و یا شاسی های مخصوص قرار گیرد و انتهای بوته در فاصله ۳۰ تا ۵۰ سانتی متری سقف مفید گلخانه برسد. این روش به کشت دراز مدت مربوط می شود.

چند نکته برای باغبانی در بهار

 

۱. حیاط را بررسی کنید

شاخه هایی را که باید بریده یا سیم کشی شوند، مخصوصاً شاخه های آویزان را مشخص کنید. برای نگهداری درختان بزرگ یک کارشناس مرتبط استخدام کنید. شاخ و برگ گیاهان دائمی سال گذشته را ببرید و آن ها را به کودتان اضافه نمایید. قبل از رویش شاخ و برگ ها مالچ بستر هایی را که گیاهان پیازی در آن کاشته بودید، جمع کنید. حصار ها، پله ها و راه عبور را از نظر وجود هر گونه خرابی که در اثر یخ زدگی و آب شدن یخ به وجود آمده، بررسی کنید.باغبانی در بهار
۲. گیاه ها و ابزار مورد نیاز را سفارش دهید

وسایل مورد نیاز را تهیه کنید تا وقتی گیاهان شروع به رشد می کنند، همه چیز آماده باشد.
هر چیزی را که کم دارید، یادداشت نموده و ابزار مورد نیاز فصل رشد جدید را سفارش دهید.
برای باغچه تان گیاهان جدید را انتخاب کنید. برای کشت بهاره گیاهان دائمی، درخت و بوته سفارش دهید.
۳. آماده چمن زنی شوید

چمن زن و برگ جمع کن را سرویس کنید یا اگر ابزار مناسب در دست دارید، خودتان تیغه چمن زنی را تیز و روغن آن را پر کنید، شمعک جدید روی موتور آن نصب نموده و در صورت نیاز قطعات متحرک را روغن کاری کنید. قبل از چمن زنی زباله های زمستانی را از روی چمن جمع کنید و ناحیه هایی را که نیاز به بذر پاشی مجدد دارند، بررسی کنید.
۴. درخت ها و بوته ها را هرس کنید

شاخه های آسیب دیده، بی جان و بیمار را هرس کرده، و به جز گل هایی که یکبار گل می دهند، بوته هایی را که در فصل تابستان گل می دهند، از قبیل بوته پروانه، گل ادریس و بسیاری از رز ها را کم پشت و مرتب کنید. بعد از رویش جوانه های بهاری چوب های سرمازده رامی توان هرس نمود. بوته ها و درخت هایی را که در بهار گل می دهند، بعد از گل دهی هرس کنید.

نکات باغبانی

باغبانی در فصل زیبای بهار
۵. خاک را آزمایش کنید

میزان PH خاک را با کیت آزمایش خانگی بررسی کنید. برای تضمین صحت آزمایش تان، چند نمونه از نواحی مختلف بگیرید. خاک را به میزان لازم غنی کنید:برای افزایش PH خاک آهک دولومیت و برای کاهش آن سولفور به خاک اضافه کنید.
همچنین بخوانید : قتل فجیع مرد جوان به خاطر زبان انگلیسی!
۶. بسترهای جدید را آماده کنید

به محض امکان به عمل آوردن خاک، علف های هرز و آشغال ها را جدا کنید. کود گیاهی (کمپوست) یا کود خوب پوسیده شده و هر گونه اصلاح کننده خاک را به ضخامت ۱۰ سانتی متر روی خاک بریزید و با چنگک آن را به عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتی متری برسانید.

نکات باغبانی در بهار
۷. گیاه

درخت ها، بوته ها و گیاهان دائمی که ریشه آن ها عریان شده، مانند سوسن یک روزه یا هوستا (hosta) را تا اوایل بهار بکارید. در صورت امکان برای کشت آن ها یک روز خنک و ابری را انتخاب کنید. گیاهانی را که در گلدان رشد کرده اند، در طول فصل رویش در هر زمانی به جز اواسط تابستان به باغچه منتقل کنید. حتماً حسابی به آن ها آب بدهید. بذر گل های فصل سرما مانند نخود شیرین، کوکنار، گل همیشه بهار و سبزیجاتی مانند کاهو، جعفری و اسفناج را بکارید.
۸. کوددهی

هنگام رویش جوانه های تازه در اطراف درخت ها و بوته ها از کود متعادل (۸-۸-۸ یا ۶-۶-۶) و یا سایر اصلاح کننده های خاک که معمولاً توصیه می شود، استفاده کنید. اطراف بوته های اسید دوست مانند آزالیا و کاملیا، کود دارای اسید زیاد و مالچ برگ کاج بپاشید. به گیاهان دائمی (چند ساله) هنگام از سرگیری رویش جوانه های فعال شان کود بدهید.
۹. تپه کود درست کنید

یک تپه کود درست کنید یا از سطل کودسازی استفاده کنید. با زباله های گیاهی و برگ هایی که از باغچه جمع کرده اید، شروع کنید. برای سرعت بخشیدن به عمل تجزیه آن ها را خرد کنید. به میزان مساوی مواد «قهوه ای» (سرشار از کربن) مانند پوشال خشک شده و «مواد سبز» (سرشار از نیتروژن) مانند چمن های زده شده و علف های هرز را به صورت لایه های مسطح و به همراه آب و فعال کننده بیولوژیکی کود، اضافه کنید. به طور مرتب آن را برگردانید. در طول فصل به افزودن مواد به این تپه ادامه بدهید تا بهار آینده یک کود خانگی و غنی داشته باشید.
۱۰. ظرف غذا و حمام پرنده ها را تمیز کنید

با استفاده از محلول سفید کننده ای رقیق (¼ پیمانه مایع سفید کننده با ۲ گالن آب گرم)، ظروف خوراکی پرنده ها را ضد عفونی کنید. قبل از پر کردن مجدد ظرف ها آن را خوب آب بکشید و کاملاً خشک کنید. وان حمام پرندگان را با محلول سفید کننده تمیز کرده، آن را کاملاً آبکشی و مجدداً پر کنید. آب آن را هر هفته عوض کنید. در طول فصل ظرف غذا و حمام پرندگان را به طور مرتب تمیز کنید.

احداث باغ گردو

گردو يكي از مهم ترين ميوه هاي خشك جهان و ايران است . ميزان توليد گردو در جهان در سال ۲۰۱۲برابر ۴/۳ ميليون تن بوده كه از ۹۹ هزار هكتار سطح زير كشت بارور حاصل گرديده است. ايران با توليد ۲۲۳ هزار تن محصول گردو، جايگاه سوم جهاني را پس ا ز کشورهای چین و آمريکا به خود اختصاص داده است.
اين مقدار محصول از سطح باروري به ميزان ۱۰۰ هزار هكتار حاصل مي گردد كه از اين نظر، ايران جايگاه چهارم جهاني را به خود اختصاص داده است.
گردو درختی چند منظوره ، با ارزش و با عمر باردهی بسیار طولانی (گاهي تا بیش از ۵۰۰ سال ) است و به دلیل سهولت در انبارداری و عمر انباری زیاد ( تا یکسال) و کیفیت بالای ارقام ایرانی امکان صادرات به کشورهای خارجی را داشته و در اکثر استانهای کشور قابل کشت و پرورش می باشد و در سالهای اخیر از سطح توسعه بالايي در میان محصولات سردسیری و خشک برخوردار بوده است.
بطور کلی باغات سنتی گردو داراي مسايل و مشكلاتي مي باشند. هرس غير صحيح و بذري بودن اكثر باغات و از جمله مشكلات اين گونه باغات هستند. اما از اين مهم تر وضعيت باغات قديمي است كه علاوه بر مسايل مذكور داراي بسياري از مشكلات ديگر از جمله آبياري سنتي ، طغيان آفات و بيماريها ، عملكرد پائين، بذري و غير پيوندي بودن و نامرغوب بودن محصول مي باشند.
مسايل فوق الذكر باعث شده است كه متوسط عملكرد گردو ايران به ۲-۵/۱ تن در هكتار برسد اين در حالي است كه متوسط عملكرد گردو در كشورهاي پيشرو به حدود ۱۰-۵ تن در هكتار مي رسد. مضافا” دراين گونه باغات امكان انجام مكانيزاسيون در كليه مراحل كاشت ، داشت و برداشت را نيز فراهم نموده اند . همه اين مسايل منجر به افزايش متوسط هزينه هاي توليد در ايران از يك سوي و كاهش محصول از سوي ديگر شده است كه نتيجتاً امكان رقابت را براي توليد گردو در سايركشورها را با مشكل روبرو ساخته است .
اصلاح و احياء باغات موجود ضرورتي اجتناب ناپذير در صنعت گردو كاري ايران ميباشد. دستور العمل اصلاح و احياء باغات به منظور انجام عملياتي در باغ تدوين شده كه هدف از آن افزايش كمي و كيفي محصول گردو در باغات كشور مي باشد و اميد است با انجام اين اقدامات ، گامي در راستاي افزايش درآمد باغداران برداشته شود.

 

۱- احداث باغ :

-۱ مكان يابي:
ایران در عرض جغرافیایی ۴۰ – ۲۵ درجه شمالی واقع شده است . اصولاً مناطق گردو کاری در دنیا در عرض ۵۵-۳۰ درجه شمالی واقع گردیده اند. بعبارتی بغیر از استانهای جنوبی کشور(حاشیه خلیج فارس و دریای عمان) سایر مناطق کشور در صورت فراهم گردیدن ساير فاکتورهای آب و هوائی می توانند به کشت گردو اختصاص یابند.
توصیه بر حسب ارتفاع جهت بهبود عملکرد :

از ارتفاع ۰ تا ۱۲۰۰ متر از سطح دریا (گردوی محلی ویژه – گردوی چندلر – گردوی فرانکوت – پدرو – هارتلی – گردوی اسراییلی )

ارتفاع ۱۲۰۰ متر تا ۲۰۰۰ متر فقط گردوی فرنور و وارتیه ویژه

 

۲- ۱ اقليم
گردو درختی است که در شرایط آب و هوای مدیترانه ای در نواحی که دارای تابستانهای معتدل و زمستان سرد باشند به خوبی رشد میکند. نیاز سرمايي گردو حدود۱۵۰۰ -۳۰۰ ساعت دمای صفر تا ۷ درجه سانتیگراد بسته به رقم می باشد.
درجه حرارت لازم برای رشد و تکامل ۱۲-۹ درجه سانتیگراد و حداکثر ۳۷ درجه سانتیگراد و اپتیمم ۲۰-۱۵ درجه سانتیگراد می باشد. دمای مناسب برای محصول دهی مناسب بطور میانگین ۲۲-۱۸ درجه سانتیگراد و حداکثر ۳۵ درجه سانتیگراد می باشد.
درجه حرارت لازم برای آغاز فعالیت درخت و بیدار شدن از خواب زمستانی ۷-۵ درجه سانتیگراد می باشد، حداقل دمائی که درخت گردو می تواند در زمستان تحمل کند ۲۰- درجه سانتیگراد می باشد.
گردو به سرمای دیروقت بهاره حساس است لذا مصون بودن نسبی منطقه از سرمای بهاره دیروقت الزامی است.
برودت ۵- تا ۷- درجه سانتیگراد باعث سرمازدگی گل باز شده می گردد. برودت ۷- تا ۱۰- درجه سانتیگراد باعث سرمازدگی جوانه هاي زايشي می شود.
درجه حرارت مناسب برای گرده افشانی ۲۵-۱۵ درجه سانتیگراد می باشد.
در دامنه های مشرف به جنوب گلدهی سریعتر اتفاق می افتد اما خطر سرمازدگی بهاره را افزایش میدهد.
از کشت و پرورش گردو در مناطقی با رطوبت نسبی بالاي ۷۰-۶۰ درصد باید خودداری کرد ،اما رطوبت نسبی کمتر از ۲۵ درصد نيز مناسب نمي باشد.

 

۳-۱ خاک:
گردو در خاکهای رسی سنگین و مرطوب رشد مناسبی ندارد ، وجود خاکهای نیمه سنگین از نوع شنی رسی و لومي برای پرورش گردو مناسب است و عمق خاک باید حداقل ۳ متر باشد. درختان گردو در خاکهائی با بافت لومی یکدست و با عمق زیاد بیشترین محصول را تولید می کنند. این خاک ها ترکیبی بهینه از نفوذپذیری همراه با حفظ آب و تهویه اطراف دارند. خاکهای لومی نسبت به خاکهای شنی به دلیل ویژگی حاصلخیزی آنها و حفظ بهتر رطوبت ارجح بوده و امکان مدیریت بهتر آبیاری را دارند. همچنین نسبت به خاکهای رسی ـ لومی و خاکهای سیلتی رسی، لومی و خاکهای رسی برتری دارند. زیرا امکان زهکشی و تهویه در این گونه خاکها به رطوبت بیشتر از خاکهای ریز بافت است.
حداكثر شوری براي گردو ۴ میلی موس بر سانتی متر است. اسیدیته مناسب ( pH ) برای پرورش گردو حداقل ۵/۶ و حداکثر ۵/۷ باشد. خاکهای ایران غالباً دارای pH بالا بوده که کاهش آن یکی از اساسی ترین راهکارها برای برطرف کردن نیازهای غذائی گیاهان به منظورتسهیل در جذب مواد غذائی می باشد.

۴-۱ آب:
نیاز آبی گردو بر حسب منطقه و رقم ۱۰-۸ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود ۸-۶ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

۵-۱ شيب:
در شیب های جنوبی گلدهی سریعتر اتفاق می افتد اما خطر سرمازدگی بهاره را افزایش میدهد.

۶-۱ ارتفاع:
طبق جدول شماره یک ارتفاع مناسب کاشت از سطح دریا برای گردو ۲۵۰۰-۸۰۰ متر میباشد .

۲- طراحي باغ :
دراين عمليات مي بايستي مواردي نظيرمكان يابي ، تسطيح ، آماده سازي زمين و پياده نمودن نقشه كاشت در مد نظر قرار گيرد.

۱-۲ الگوي كشت :
درختان ميوه براي رسيدن به حداكثر رشد، و توليد بيشترين و مرغوبترين محصول، نياز به دريافت نور كافي دارند. اين امر ايجاب مي كند كه هنگام كاشت، بين درختان مجاور فواصل بحصوصي، كه براي درختان مختلف است و به اندازه آنها در حداكثررشد بستگي دارد، رعايت شود.كه مهمترين آنها مي توان مربعي، مستطيلي، مثلثي و داربستي را نام برد.
روش هاي مختلف كاشت درختان ميوه : الف – مربعي، ب- مستطيلي، پ- مثلثي با لوزي، ت، داربستي، دايره هاي سياه محل درختان را نشان مي دهد.

۲-۲ گرده افشاني:
گرده افشانی گردو عمدتا توسط باد انجام مي گيرد.

 

شرايط مساعد كشت گردو

مناسب واحد شاخص
۵۵-۳۰ درجه شمالي درجه عرض جغرافيايي
۲۵۰۰-۸۰۰ متر ارتفاع از سطح دريا
۱۵۰۰-۳۰۰ ساعت بين صفر تا ۷+ درجه سانتي گراد درجه سانتي گراد نياز سرمايي
بافت شني لومي و عميق – نوع خاك
كمتر از ۴ دسي زيمنس بر متر شوري خاك
۱۰۰۰۰-۸۰۰۰ متر مكعب در هكتار در سال نياز آبي
كمتر از ۲ دسي زيمنس بر متر شوري آب
۲۰-تا۳۷+ درجه سانتي گراد حرارت
حداكثر ۶۵ درصد رطوبت نسبي
۷×۷ (درختان پيوندي) متر فاصله مناسب درختان

۳-۲ تهيه بستر :
خاک بیشتر باغها یکنواخت نیستند، خاك داخل یک باغ از ناحیه ای به ناحیه دیگر تفاوت دارد و ویژگی فیزیکی آن نيز همراه با عمق خاک تغییر می کند. ارزیابی موفقیت آمیز خاک یک باغ و اصلاح آن باعث ایجاد اين اطمینان میشود که:
الف- هیچگونه موانع فیزیکی و زهکشی وجود ندارد.
ب- قابلیت نفوذ و حفظ رطوبت هرچه بهتر و یکنواخت تراست.
ج- محدودیت هائی که اصلاح آنها بعد از احداث باغ بسیار دشوار یا غیر ممکن است وجود ندارد.
اصلاح گسترده خاک برای آماده سازی زمین جهت احداث باغ همواره ضروری نیست. برخی از خاکها به طور طبیعی دارای عمق کافی نبوده و از بافت خوب و یکنواختی برخوردار هستند بنابراین نیازی به خاک ورزی عمیق ندارند ولی بعضی خاکها لایه لایه بوده و نیاز به اصلاح دارد. خاکهای لایه لایه دارای تغییرات ناگهانی در بافت خاک لایه های زیر خاک سطحی هستند برای اصلاح این خاکها باید لایه های گوناگون باهم مخلوط شوند.
خاکهای دارای لایه رسی لایه فشرده ای از رس دارند که مانع حرکت رو به پایین آب شده و بنابراین در تهویه و رشد ریشه در خاک نیمه سطحی محدودیت دارند. اصلاح خاک، مخلوط کردن لایه رس با بقیه نیم رخ خاک منجر به رشد بهتر ریشه می گردد. اصلاح خاکها دارای لایه سخت نیازمند خردکردن و شکستن لایه سخت است تا از رشد ریشه جلوگیری بعمل نیاید.
۴-۲ شكستن لايه هاي غير قابل نفوذ :
تجمع مواد حاوي كلسيم در لايه هاي زيرين خاك در عمق حدودا يك متري از سطح خاك باعث ايجاد لايه هاي غير قابل نفوذي مي شود كه از رشد و توسعه ريشه هاي درخت به اعماق خاك جلوگيري مي نمايند كه نهايتا منجر به عدم رشد گياه و نتيجتا خشك شدن آن مي انجامد.
براي رفع اين معضل و شكستن اين لايه، انجام شخم عميق با استفاده از وسايلي نظير ريپر و سوسولوز امكان پذير است .
۵-۲ تهيه چاله :
گودالها بايستي قبلا آماده شده باشند. زمان گوده برداري با زمان درختكاري در ارتباط است ، بدين معني كه اگر موقع كاشت نهال در اواخر پاييز است چاله ها بايستي در تابستان واگر موقع كاشت نهال در زمستان است چاله ها بايستي در پاييز حفر شده باشند.
ابعاد گودال بستگي به نوع خاك واندازه ريشه دارد، ابعاد گودال بايستي به نحوي باشد كه ريشه ها در موقع كاشت با ديواره تماس پيدا نكنند درخاكهاي مرغوب گودال مي بايستي فضايي بين ۶۰-۳۰ سانتيمتر بيشتر از نوك ريشه ها داشته باشد واين فضا براي خاكهاي نا مرغوب مي بايستي بيشتر مد نظر قرار گيرد.
معمولا قطر چاله هابين ۳۰ تا ۵۰ سانتي متر خواهد شد .در صورتيكه از مته پشت تراكتوري استفاده شود، قطر چاله حدود ۳۵ سانتي متر خواهد بود عمق چاله بستگي به عمق پراكنش ريشه هاي درخت دارد در عمل معمولا” عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتي متري مناسب مي باشد.

۱۲-۲ زمان كاشت :
موعد کاشت گردو در مناطق معتدله از اوایل بهمن تا اواخر اسفند و در مناطق سردسیر پس از سپری شدن فصل یخبندان در اواخر زمستان تا اوایل بهار می باشد.
۱۳-۲ نحوه كشت ‌:
پس از انجام هرس ریشه ها (آرایش ریشه)، نهالها در وسط چاله های کاشت قرار گرفته و خاکی که قبلاً آماده گردیده است به آرامی در اطراف ریشه نهال ریخته شده و کوبیده می شود تا محفظه های هوا در حفره های داخل ریشه باقی نماند. لازم به ذکر است که عملیات کاشت نهال بایستی به طریقی انجام شود که محل یقه در بیرون از خاک قرار گیرد. و محل پيوند حداقل ۱۵-۱۰ سانتيمتر بالاتر از سح خاك باشد . بعد از کاشت، عملیات سربرداری از ارتفاع ۱۲۰ – ۸۰ سانتی متر با برش مورب (۴۵ درجه) انجام شده و محل برش با چسب باغبانی پوشانیده شود.

۱۴-۲ قيم گذاري :
باید از قيم براي هدايت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد.
۱۵-۲ مالچ :
بمنظور حفظ رطوبت خاک از موادی مثل کاه و کلش ، مواد پلاستیکی ، بقایای گیاهی ، مالچ نفتی و غیره بعنوان مالچ می توان استفاده کرد.

۱۶-۲ آبياري اوليه :
انجام آبياری اوليه بلافاصله پس از کاشت الزامی است.

۱۷-۲ هرس فرم :
بهترین روش هرس فرم درخت گردو، هرس جامی با محور تغییر یافته (Modified-central- leader ) می باشد که در سال دوم ۵-۳ بازوی اصلی از جوانه های زیرین در جهات مختلف و بفواصل حداقل ۳۰ سانتی متر از همدیگر انتخاب می شوند که اسکلت اصلی درخت را تشکیل می دهند. این شاخه ها بایستی حداقل ۳۰ سانتی متر از همدیگر فاصله داشته و در جهات مختلف قرار داشته باشند. عملیات هرس بایستی طوری انجام شود که در نهایت درخت به فرم هرس جامي با محور تغيير يافته و با شکل متقارن درآید.
معمولاً در ارقام با باردهی انتهایی عملیات هرس تا سال چهارم انجام می شود و بعد از سال چهارم هرس، تنها به حذف شاخه های زائد و خشک شده محدود می گردد، لیکن در ارقام با باردهی جانبی، هرسال یک سوم انتهایی شاخه ها هرس شده و در تمامی مراحل محل هرس با چسب باغبانی پوشانده می شود.

 

۳- اصلاح باغ :
۱-۳ تغيير ارقام نامطلوب با روش سرشاخه كاري:
هدف از سرشاخه كاري عبارتست از تغيير رقم يك درخت توسط عمل پيوند كه زمان دقيق اجراي آن به روشي بستگي دارد كه مورد استفاده قرار مي گيرد. انواع پيوند شاخه((Graftingشامل نیمانیم، اسكنه، جانبي، زبانه اي و گاوه ا ي را مي توان پيش از پوست دهي درخت و در فصل خواب در خلال فصل زمستان انجام داد.
ارقامي كه مورد استفاده قرار مي گيرند شامل ارقام گردوی مرغوب و دیر برگ( دير گل) جمال،دماوند چندلر،پدرو ،هارتلي و روند دو مونتیگناک و سایر ژنوتیپهای برتر و مورد تایید کمیته فنی استانها هستند كه بایستی از نهالستانهاي مجوزدار تهيه شده و از ارقام شناسه دار باشند.
ویژگیهای مهمی که در انتخاب رقم باید مدنظر قرار گیرد شامل زمان گلدهی، تطابق زمان گرده افشاني، زمان رسیدن و سهولت جداشدن دانه از پوست، عملکرد، عاری بودن از آفات و بیماریها و قابلیت عرضه به بازار می باشد.
۲-۳ تربیت و هرس درخت:
شامل حذف شاخه های خشک شده و خسارت دیده و بیمار و همچنین شاخه های با زاویه حاده که مانع رسیدن نور و هوا می شوند، می باشد.

 

۳-۳ شاخه برداری ( تنک کردن):
شاخه برداری برای بازکردن ، تنک کردن تاج و کنترل بلندی درخت بکار میرود. شاخه برداری با کاستن از چوب ، رقابت برای مواد غذائی را کاهش داده و در مجموع سبب تقویت شاخه های باقیمانده میشود. شاخه ها به طور کامل با بریدن آن در محل اتصال به شاخه اصلی بايستي حذف شوند.

۴-۳ سربرداری:
حذف قسمتی از یک شاخه ، هرس سربرداری است. سربرداری بیشتر از شاخه برداری سبب تقویت رشد منطقه ای و درخت میشود، چون جوانه های باقیمانده را از غلبه جوانه انتهائی آزاد میکند و به دلیل اینکه جوانه ها در نزدیکی نوک شاخه تجمع دارند سربرداری تعداد نسبتاً زیادی از نقاط رشد بالقوه را حذف کرده و بنابراین جوانه های باقیمانده را تحریک می کند. حذف انتهای شاخه به این معنی است که کربوهیدراتهای ذخیره شده در قسمت پائین شاخه هنوز برای نقاط رشد قابل دسترسی است.

۴- اصلاح روش آبياري :
۱-۴ بازسازي انهار:
اصلاح ومرمت انهار به منظور استفاده بهينه از منابع آبي موجود ضروري مي باشد. دراين راستا جلوگيري از هرز آب و حذف علفهاي هرز به منظورجلوگيري از پراكنش بذور آنها بسيار مهم مي باشد.

۲-۴ اصلاح سيستم آبياري:
حتی الامکان استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار به منظور بالا بردن راندمان آبیاری و کاهش تلفات انتقال آب توصیه می شود. ضمناً در باغ هایی که استفاده از سیستم مذکور امکان پذیر نیست توصیه می شود سیستم آبیاری سنتی (کرتی و غرقابی) به سیستم آبیاری جوی و پشته تبدیل گردد. تعداد دفعات آبیاری با توجه به شرایط منطقه، میزان بارندگی و میزان تبخیر و تعرق خصوصاً در ماههای خشک سال تعیین می گردد.در صورت استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار،روش بابلر بيشتر توصيه مي شود، در صورت استفاده از آبياري قطره اي، بهتر است دو لوپ دایره ای بفواصل نیم و یکمتر در دور درخت در نظر گرفته شود.
سیستم بابلر دربه حداقل رسانيدن محدودیت های فیزیکی خاک، بسیار موثر تر از سیستم های آبیاری سطحی است.
سیستم بابلرآب را به مقدار کم و با کنترل دقیق به کار میبرد و با نفوذپذیری خاک بهتر انطباق می یابد. هنگامیکه مقدار کم آب آبیاری در دفعات زیاد به طوری به کار رود که با مصرف آب گیاه انطباق یابد نتایج بهتری در بر خواهد داشت.در سيستم آبیاری بابلر نیاز آبی گردو در حدود ۸-۶ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

۵- اصلاح ساختار باغ :
۱-۵ تسطيح ناهمواري هاي سطح باغ:
به منظور سهولت در تردد ادوات باغي و امكان انجام بهتر عمليات داشت و برداشت لازم است كه پستي و بلندي ها ي موجود در بين درختان تسطيح گردند.

۲-۵ اصلاح فيزيكي و شيميايي خاك:
هدف از اصلاح فيزيكي خاك بهبود شرايط فيزيكي خاك از نظر ساختمان وبافت خاك مي باشد، اين كار از طريق خاك ورزي و يا افزودن كودهاي دامي، سبز و… امكان پذير مي باشد.
هدف از اصلاح شيميايي خاك بهبود وضعيت خاك از نظر تامين عناصر غذايي مورد نياز براي رشد گردو و همچنين اصلاح اسيديته ( pH ) به میزان ۷.۵ – ۶.۵ و شوري خاك (Ec ) به میزان حداکثر ۲ دسی زیمنس بر متر مي باشد.

۳-۵ اصلاح سيستم كاشت :
۱-۳-۵ تعديل تراكم:
اگر تراكم در داخل باغ بدليل زياد يا كم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و يا درختان بصورت نامنظم كشت شده باشند، بطوريكه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشكل روبرو كنند مي بايست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واكاري نمود.

۲-۳-۵ تنظيم فواصل بين درختان:
در گردوی پیوندی فواصل کاشت ۷×۷ متر و در گردوی بذری فواصل کاشت ۱۰×۱۰ متر و بصورت سیستم مربع می باشد و در مناطق کوهستانی و اراضي شيبدار فواصل کاشت گردوی پیوندی ۶ متر و گردوی بذری ۸ متر و بر روي خطوط تراز مي باشد.

۳-۳-۵ واكاري:
در مواردي كه تعدادي از درختان خشك گرديده ويا فواصل خالي روي رديفها وجود دارد مي توان نسبت به كشت نهال اقدام نمود فواصل خالي مي تواند دراثر انجام عمليات تعديل تراكم در باغ ايجاد شده باشد.

۴-۳-۵ پوشش تنه:
براي پيشگيري از خسارت جوندگان ، سرما زدگي ، آفتاب سوختگي ، آفات و بيماريها صورت می گیرد.
در برخی موارد از فنس (توری) برای حفاظت درختان از صدمات حيوانات و چرای دام ها استفاده می شود. استفاده از محلول بوردو وهمچنين رنگ سفيد نيز مي تواند تنه را از آفتاب سوختگي محافظت نمایند.
در مناطقي كه آفتاب شديد وجود دارد مي توان براي حفاظت دانهال ها از لوله هاي پلاستيك سفيد رنگ به طول ۱۵۰- ۱۰۰ سانتيمتر و قطر ۳۰-۲۰ سانتيمتر استفاده كرد كه هم باعث حفظ تنه گياه از آسيب جوندگان شده و هم تنه را از آفتاب سوختگي محافظت مي كند. اين لوله داراي يک شکاف طولي است که با کمي فشار به راحتي باز مي شود و پس از استقرار در پیرامون تنه دوباره بسته مي شود.
۶- نگهداري باغ تا زمان باردهي اقتصادي مجدد:
اين عمليات شامل مواردي نظير شخم ساليانه بين رديف ها ، تهيه ، حمل و پخش كودهاي دامي و شيميايي، مبارزه با آفات، بيماريها و علفهاي هرز، هرس و… مي باشد.

۱-۶ کودآلي :
کود دامی به میزان ۳۰-۱۵ تن در هکتار در هر سال یکبار بصورت چالکود در خلال پائیز و زمستان در اختیار باغ قرار میگیرد.

۲-۶ كود شيميايي :
با در نظر گرفتن نتايج آزمون خاك و برگ و با توجه به سن درخت گردو و بازاي هر اصله ساليانه ۱-۵/۰ كيلو ازت خالص در دو نوبت نيمي در اوايل فروردين و الباقي يكماه بعد و ترجيحا سولفات آمونيوم و يا اوره داده مي شود . كود فسفره و ترجيحا سوپر فسفات تريپل به ميزان ۷۵/۰-۵/۰ كيلو فسفات بازاي هر درخت و كود پتاسه و ترجيحا سولفات پتاسيم به ميزان ۱-۵/۰ كيلو پتاس بازاي هر درخت در اسفند ماه و همه كودها در سايه انداز درخت داده شده و بلافاصله آبياري گردد. مقادير كوچكتر براي نهال و مقادير بزرگتر براي درختان بارور ذكر شده است.
ضمنا در روش چالكود نيز بازاي هر نهال دو چالكود به ابعاد ….. سانتی متر و در سنين باردهي چهار چالكود در چهار طرف درخت و در سايه انداز درخت حفر مي شود كه تا ۸ چالكود نيز قابل افزايش است .در هر كدام از آنها ۲۰ – ۱۰ کیلوگرم کود دامی پوسیده بهمراه ۲/۱ يا ۴/۱ از مقادير ذكر شده از كودهاي شيميايي (فسفاته و پتاسه) در خلال زمستان داده مي شود. ضمنا كودهاي ميكرو شامل اوره،اسيد بوريك و سولفات روي هر كدام به ميزان ۵ در هزار در دو نوبت،يكي در پاييز بعد از برداشت ميوه و قبل از ريزش برگها و دومي در اوايل بهار در زمان متورم شدن جوانه ها محلول پاشي مي شود. كودهاي ميكرو از زمان باردهي ميوه و در گردوي پيوندي از سال پنجم به بعد داده مي شوند.

۳-۶ مبارزه با آفات و بیماریها:
درصورت مشاهده خسارت بیش از حد آستانه اقتصادی آفات و بیماریهای مهم گردو، عملیات مبارزه با آفات و بیماریهای مذکور براساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات صورت می پذیرد. آفات و بيماري هاي مهم و اقتصادي گردو عبارتند از: كرم خراط ، كرم سيب، شته، آنتراكنوز و باكتريوز. در مورد آفات حتي المقدور بايد سعي شود از مبارزه شيميائي استفاده نشود ولي در صورت لزوم براي بعضي از آفات مثل شته سبز و يا شته خالدار لازم است در صورت طغيان، مبارزه صورت گيرد، البته اين آفت تقريباً در همه جا ديده ميشود ولي انگل ها و شكارچيان مناسبي نيز در مناطق مختلف دارد، لذا بهتر است پس از بروز آفت، چند نوبت بازديد بعمل آيد، در صورتيكه تعداد شته سالم روي هر برگچه از ۱۵ تا ۲۰ عدد بيشتر باشد، با نظارت كارشناسان حفظ نباتات به مبارزه با اين آفت اقدام شود.
آفت مهم ديگري كه مبارزه مكانيكي و شيميايي لازم دارد كرم خراط (لارو پروانه فرمي ) است . خسارت كرم خراط بيشتر در مناطق كم ارتفاع و همچنين مناطق گرم و خشك مي باشد لازم است قبل از هرس كاملاً بصورت فيزيكي حذف و دالان هاي روي شاخه هاي اصلي و تنه اصلي بوسيله سم و چسب پيوند پوشانده شوند، در فصل رشد نيز شاخه هاي جديد را در حدود اواخر خرداد و تيرماه بازديد نموده در صورت مشاهده اولين آثار فعاليت اين آفت، آنها را حذف نموده وچند سمپاشي با سموم تدخيني انجام داده و از تله فرموني و طبق توصيه كارشناسان حفظ نباتات استفاده مي شود.
در مورد ساير آفات بخصوص كنه ها بايد از مبارزه تلفيقي و همچنين جلوگيري از ايجاد گرد و خاك دركنترل اين آفت موثر است، استفاده كرد .
در مورد بيماريها مخصوصاً بيماري باكتريائي بلايت لازم است در موقع شناسايي و انتخاب درختان، ارقام مقاوم انتخاب شده باشند.
در بعضي از سالها كه در بهار، بارندگي زياد مي باشد، شده ممكن است بيماري آنتراكنوز گسترش يابد در اينصورت حتماً بايد با كارشناسان حفظ نباتات مشاوره لازم انجام شود و در صورت لزوم با استفاده از سموم قارچكش در دو نوبت بهار و تابستان نسبت به مبارزه شيميايي با اين بيماري اقدام كرد.

۴-۶ سرما زدگی:
– با توجه به توصيه هاي تحقيقاتي رقم مناسب و ديرگل بايد در هر منطقه كشت شود. در اين خصوص ارقام دیر برگ (ديرگل) جمال، دماوند ،Chandler،Hartley،RDM ،Pedro قابل توصيه مي باشد.
– كنترل آفات و بيماريها و علفهاي هرز در باغات آسيب ديده از سرما با توجه به ضعيف شدن درختان از اهميت ويژه اي برخوردار است كه مي بايست به دقت انجام شود. تغذيه ، آبياري درختان در باغات سرمازده بايد به طور منظم انجام شود. و درختان و شاخه هاي حذف شده بايستي هر چه سريع تر از باغ خارج و معدوم گردند.
۷- روشهاي پيشگيري از سرما و یخ زدگی درختان

الف- روشهای کوتاه مدت
گرم کردن باغ با استفاده از بخاری های باغی:
جهت جبران گرمایی که از طریق تشعشع از دست می رود می توان از بخاری ها یا پلار. باغي (۱۴۰-۸۰ عدد در هكتار) استفاده نمود.
روش غرقاب کردن خاک
به ازای هر گرم آب در حال یخ بستن حدود ۸۰ کالری گرما آزاد می شود. گرمای آزاد شده از آب باعث حفظ دمای باغ در محدوده دمایی بین ۱ تا ۲ درجه سانتیگراد یا کمی بیشتر می شود. این مقدار گرمای آزاد شده می تواند تا حدودي باعث حفاظت گیاه از یخ زدگی گردد. لذا آبياري غرقابي مي تاند تا حدودي از ميزان سرما بكاهد .

– انواع پوششها:
از انواع پوششهای گیاهی مانند کاه، کلش، شاخ و برگ گیاهان و خاک و … استفاده می شود .
– سفید کردن شاخه ها:
معمولا ًسطوح سفید، در شبهای صاف بی ابر بدون باد، کمتر از سطوح سیاه و تیره در اثر تشعشع حرارت خود را از دست می دهند.
ب- روشهای بلند مدت:
– انتخاب مکان مناسب:
توصیه می شود درختان گردو در دامنه های رو به شمال کشت گردند، تا گلدهی بهاره آنها به تأخیر افتاده و بصورت طبیعی خطر سرما زدگی آنها کاهش یابد.
– انتخاب خاک مناسب:
خاکهایی که دارای عمق حدود ۵۰ سانتیمتر هستند و نیز خاکهای مرطوب، متراکم، عاری از علفهای هرز و خاکهایی که با مواد آلی و کود به خوبی مخلوط شده اند باعث حداکثر ذخیرة گرما در طول روز می شوند.
– حفاظت درخت با استفاده از ارقام مناسب:
درختان ديرگل که شکوفه های آنها در بهار دیرتر باز می شود، کمتر در معرض خطر سرما زدگی قرار دارند. ارقام دیر برگ (ديرگل) ،جمال و دماوند Chandler، Hartley،Fernor RDM،Pedro
– عملیات به زراعی:
استفاده از کود کافی در زمان مناسب، کنترل آفات و بیماریها، آبیاری کافی و … ، باعث بهبود سلامت گیاه و در نتیجه مقاومت بیشتر گیاه نسبت به سرما وسرما زدگی می شود.کودهای پتاسیم و در مواردی کودهای فسفری باعث افزایش تحمل به یخ زدگی می شود. یکی از روشهای ساده به زراعی برای افزایش مقاومت گیاه در برابر سرما، تسریع در فرا رسيدن دوره رکود گیاه از طریق كاهش مبزان آبياري و كوددهي به ویژه در پایان فصل رشد می باشد. استفاده از تنک زودرس میوه در درختان میوه نیز باعث افزایش مقاومت به سرمای گیاه از طریق جذب بیشتر مواد فتوسنتزی توسط بخش چوبی درخت می شود. هرس فرم مناسب رشد درختان(سيستم جامي با محور مركزي تغيير يافته) نيز باعث كاهش خسارت سرمازدگي مي گردد.
– بادشکن ها:
بادشکن ها معمولاً از یک یا چند ردیف درختان غیر مثمر تشکیل می شوند که سریع الرشد بوده و در اطراف باغ های مثمر در جهتی که بادهای شدید محلی از آن طرف می وزد، کاشته می شوند.

۹- زمان برداشت :
موعد برداشت گردو در اواخر شهريور تا مهر ماه مي باشد كه وقتي حدود ۸۰ درصد پوست سبز ميوه ترك بر ميدارد ميوه هاي گردو مي رسند.بعبارت ديگر ۴-۱ هفته قبل از اينكه پوست سبز از ميوه جدا شود ميوه رسيده است.توصيه مي شود پس از برداشت گردو،در اسرع وقت پوست سبز آن جدا شود و با محلول وايتكس يك درصد شست و شو و سفيد شود.

اسید شویی در آبیاری قطره ای

مدیریت اسید شویی در سیستم های آبیاری قطره ای :

  

امروزه با توجه به بحثهای جدی شکل گرفته در زمینه توسعه روشهای آبیاری نوین به منظور استفاده بهینه و موثر از منابع آبی و مقابله با محدودیتهای آبی بوجود آمده در دنیا، موضوع مدیریت و نگهداری این نوع سیستمها نیز مطرح می شود. اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.

عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.

از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.

اسید شویی

اسید در سیستمهای آبیاری به منظور شستشوی رسوبات تثبیت شده درون لوله ها و قطره چکانها که ناشی از مواد شیمیایی محلول در آب آبیاری می باشد کاربردهای فراوانی دارد. این نوع رسوبات یا از آب آبیاری ناشی شده(به دلیل وجود بی کربنات و کربنات کلسیم به میزان بالاتر از حد مجاز ۲۰۰ ppm ) و یا به دلیل بکار گیری و تزریق کودهای محلول نا مرغوب در آب آبیاری بوجود می آید. جهت تزریق کود به درون سیستم آبیاری می بایست از کودهای اسیدی که خود به دلیل داشتن pH بسیار پایین موجب نگهداری مناسب سیستم می شوند استفاده نمود.

البته از اسید علاوه بر بر طرف نمودن انسداد در قطره چکانها ، جهت ارتقای مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه نیز استفاده می گردد که در این مورد پس از آزمایش خاک با کارشناس خاکشناسی خبره می بایست مشورت شود.

نحوه اسید شویی

جهت اجرای موثر اسید شویی می بایست pH آب آبیاری هنگام کار در سیستم بین ۲ الی ۳ پایین آورده شود در این حالت آب آبیاری قادر خواهد بود ذرات رسوب درون قطره چکانها و لوله ها را حل کرده و به بیرون هدایت کند.

همگام تزریق اسید دقت شود به ریشه های حساس گیاهان صدمه ای وارد نشود. در صورت رعایت موارد زیر میزان خسارت احتمالی به ریشه گیاهان به حداقل خواهد رسید:

۱- قبل از تزریق اسید با آبیاری میزان آب موجود در خاک را به ظرفیت مزرعه برسانید(در این حالت اسید به محض ورود به خاک رقیق شده و میزان خسارت به حداقل می رسد)

۲- مدت تزریق اسید در شبکه به دقت محاسبه شود.

۳- پس از تزریق اسید به شبکه سیستم به مدت حداقل ۱ ساعت به حالت خاموش در آید تا اسید به صورت کامل رسوبات را حل نماید. با انجام این عمل خاصیت اسیدیته محلول خروجی نیز

کاهش می یابد.

۴- پس از خروج اسید از سیستم، شبکه حداقل برابر مدت تزریق اسید با آب شستشو داده شود.

۵- جهت اطمینان بیشتر از خروج اسید از محیط رشد ریشه بهتر است به مدت ۲ ساعت خاک زراعی تحت آبیاری قطره ای قرارگیرد.

توجه نمایید در هنگام کار با انواع اسید تمامی نکات ایمنی لازم در هنگام بکار گیری و تزریق آن را رعایت نموده و هنگام رقیق نمودن اسید همواره اسید را به آب اضافه نمایید. از آنجایی که برخی از فلزات مانند آهن در برابر اسید مقاوم نیستند بنابر این قبل از تزریق اسید به درون سیستم از جنس کلیه قطعات نصب شده بر روی سیستم خود آگاه شوید. لوازم ساخته شده از جنس پلی اتیلن و پی وی سی معمولا در برابر اسید مقاوم هستند.

اسیدهای مناسب جهت شستشوی سیستم به شرح زیر می باشد:

– اسید هیدروکلریک

– اسید سولفوریک

– اسید فسفریک

محاسبه زمان تزریق اسید درون سیستم

جهت تزریق اسید درون سیستم می بایست اسید درون کل سیستم نفوذ کرده و کل بخشهای آن را از رسوب شستشو دهد. به همین دلیل باید اطلاعاتی نظیر فاصله محل تزریق تا دورترین عضوسیستم (L) و حداقل سرعت حرکت آب درون لوله آبیاری (V) دراختیار باشد.

با داشتن اطلاعات فوق و با استفاده از فرمول زیر می توانزمان مناسب جهت تزریق اسید به درون سیستم را به نحوی که اثر حل کنندگی اسید در کل سیستم بروز کند بدست می آید:

T=L / V

که در آن: v حداقل سرعت آب درون لوله بر حسب متر بر ثانیه (m/s) ، L فاصله محل تزریق از دورترین خروجی دریپر بر حسب متر (m) و T زمان لازم جهت تزریق اسید درون سیستم

بر حسب ثانیه (s) می باشد.

بدین ترتیب با تزریق اسید در مدت زمان بدست آمده مطمئن خواهیم بود که اسید به تمام بخشهای سیستم راه یافته است.

نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)

جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:

آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا ۲ الی ۳ می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف ۱۰لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله ۱ میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه

کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد ۲ نزدیک شود. در این آزمایش برای ۱۰ لیتر آب ۶ میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد ۲ برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز ۶۰۰ میلیلیتر به ازای هر ۱۰۰۰ لیتر می باشد.

محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم

با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:

I = R . Q

میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.

مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای ۳۰ دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم ۳۱ مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم ۶۰۰ میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟

I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,

I=18.6 lt/h

بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر ۱۸.۶ لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت ۳۰ دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما ۹.۳ لیتر می باشد.

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی

جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای ۸۵ در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای

آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.

متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این

زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد ۴-۳ باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز

می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند.

پیوند زدن پسته

پيوند درختان پسته:

سه نوع روش پيوندزنی در ايران مرسوم است:

۱- پيوند لوله ای ۲- پيوند شكمی ۳- پيوند اسكنه ای

پيوند اسكنه اي و پيوند شكمي از قديم الايام در ايران كاربرد داشته كه به تدريج كنار گذاشته شده است. هم اكنون استفاده از پيوند لوله اي به دليل سادگي، سرعت عمليات و درصد بالاي جوش خوردن بين پايه با پيوندك رواج يافته و ۹۹ درصد درختان پسته با استفاده از اين روش تكثير ميشوند. از آنجا كه درخت پسته از نوع درختان صمغ دار است، ايجاد هرگونه خراش در تنه يا در شاخه هاي آن موجب تراوش صمغ ميگردد كه در مجاورت هوا سفت ميشود. بنابراين در پيوند شكمي نهال پسته، شكاف افقي در پايين شكاف عمودي به شكل ۱ زده ميشود (پيوند شكمي در درختان ميوه معمولا به شكل ‏T است) تا صمغ مترشحه از شكاف افقي مانع رويش و رشد جوانه پيوندك شود.

ـ آماده سازي پايه، تهيه پيوندك و انجام عمل پيوندزني به منظور سهولت در عمل پيوند، نخست پايه مورد نظر انتخاب ميگردد. در اسفندماه نهالهاي ۳-۲ ساله پسته در زمين اصلي سويه برداري ميشوند.

پس از رشد جوانه هاي جانبي بر روي پايه سوبرداري شده بسته به نوع ‌آرايش تنه درخت ۱ تا ۳ شاخه جانبي بر روي پايه اصلي نگهداري شده و ساير شاخه ها حذف ميشوند.

در پيوند لوله اي هم اندازه بودن قطر پايه و پيوندك ضروري است. به همين منظور ابتدا پايه و شاخه مناسب پيوندك انتخاب ميشود.

زمان مناسب براي پيوند نهالهاي پسته به طور عمده در اواخر ارديبهشت تا اوايل خرداد يعني هنگامي است كه درخت به راحتي پوست ميدهد و دماي هوا در حد معتدل قرار دارد.

براي تهيه پيوندك حدود ۳-۲ سانتيمتر بالاتر از جوانه، شاخه را قطع كرده سپس از ۲ سانتيمتري زير جوانه با چاقوي پيوندزني پوست دور تا دور بريده ميشود. بعد با انگشت پوست برش خورده را به آرامي چرخانده تا پوست حاوي جوانه به راحتي و به طور كامل از چوب جدا شود.

پيوندك آماده شده به شكل استوانه اي حاوي جوانه می باشد.

شاخه هاي جانبي نگهداري شده بر روي پايه نيز سربرداري شده و سپس به فاصله ۳-۲ سانتيمتر از بالا دورتادور شاخه برش داده ميشود و به روش تهيه پيوندك، پوست جدا می شود.

پس از آماده شدن پايه و پيوندك، پيوندك را كه به شكل استوانه است داخل چوب پايه قرار داده و به آرامي به سمت پايين فرستاده تا در محل خود استقرار يابد.

هورمون های گیاهی

هورمونهای گیاهی

هورمون واژه‌ای است یونانی به معنی محرک که فرآیندهای برنامه ریزی شده ویژه‌ای را در یاخته‌های هدف آغاز می‌کنند.

مقدمه

عوامل بیرونی و درونی در رشد گیاهان موثرند از مهمترین عوامل درونی ، هورمونها و از مهمترین عوامل بیرونی نور و دما را می‌توان نام برد. هورمونها عهده‌دار تنظیم و هماهنگی فرآیندهایی هستند که در نقاط مختلف پیکر گیاهان صورت می‌گیرند. این مواد از ترکیبات آلی هستند که در بافتهای ویژه‌ای ساخته می‌شوند و مستقیما از یاخته‌ای به یاخته دیگر و یا از طریق آوندها در سراسر گیاه انتقال می‌یابند و در محل هدف تاثیر می‌گذارند.

بعضی از هورمونها نیز اثر بازدارندگی دارند. بطور کلی رشد و نمو طبیعی یک گیاه ، بیشتر توسط اعمال متقابل هورمونهای تحریک کننده و بازدارنده تنظیم می‌شود. بعضی از هورمونهای گیاهی محرک رشد هستند، در حالی که هورمونهای دیگری همین فرآیندها را کند می‌کنند یا به تاخیر می‌اندازند.

اکسینها

فراوانترین اکسین طبیعی اسید اندول استیک است. مناطقی از گیاه که فعالیتهای رشد و نمو در آنها شدید است معمولا بیشترین مقدار اکسین را تولید می‌کنند. بدین ترتیب مریستمهای مختلف از جمله مریستم نوک ساقه ، مریستم نوک ریشه و کامبیومها سرشار از اکسین هستند. اکسینها علاوه بر تاثیری که در افزایش طول یاخته دارند، در کنترل ریزش پاییزی برگها و میوه‌ها ، جلوگیری از رشد ریشه‌های نابجا ، رشد گل و میوه در بسیاری گیاهان دخالت می‌کنند.

این هورمون به مقدار کم برای رشد ریشه لازم است و افزایش جزئی آن از رشد ریشه جلوگیری می‌کند. اکسین سبب نسخه برداری RNA از DNA و در نتیجه افزایش سنتز پروتئین می‌شود. در بسیاری از دو لپه‌ایها رشد جوانه‌های جانبی به وسیله اکسین متوقف می‌شود. اکسین همچنین در بازدارندگی فعالیت فصلی کامبیوم آوندی و نمو چوب پسین نقش دارد.

جیبرلینها

پژوهشگران ژاپنی هنگام پژوهش بر روی نوعی بیماری قارچی برنج که باعث دراز شدن غیر طبیعی گیاه نورسته می‌شود جیبرلینها را کشف کردند. این قارچ ماده‌ای به نام جیبرلین A را ترشح می‌کند که وقتی آن را روی بوته‌های سالم برنج بپاشند، در آنها هم نشانه چنین بیماری مشاهده می‌شود. جیبرلین A مخلوطی از شش نوع ترکیب شیمیایی کاملا متمایز است. تاکنون در حدود ۸۴ نوع جیبرلین متفاوت بطور طبیعی در گیاهان شناخته شده‌اند. مهمترین اثر جیبرلینها در افزایش طول ساقه‌ها است. جیبرلینها همچنین سبب تمایز یاخته‌ای می‌شوند. در گیاهان چوبی ، جیبرلینها سبب تحریک کامبیوم آوندی جهت تولید آبکش پسین می‌شوند.

جیبرلین

بطور کلی تمام جنبه‌های مختلف رشد و نمو در گیاهان از رویش دانه تا تشکیل میوه می‌توانند تحت تاثیر جیبرلینها قرار بگیرند. اثر تحریک کنندگی جیبرلین در رشد ساقه ، بویژه در ساقه‌های گیاهان طوقه‌ای ، با افزایش ابعاد یاخته و تعداد آن آشکار می‌شود. جیبرلینها به مقادیر مختلف در همه بخشهای گیاه وجود دارند. ولی بیشترین مقدار آنها در دانه‌های نارس دیده شده است. بطور کلی رویش دانه در نتیجه تغییر واکنشهای متابولیسمی از صورت کاتابولیسمی به آنابولیسمی حاصل می‌شوند و جیبرلین باعث افزایش فعالیت و یا سنتز گروه ویژه‌ای از آنزیمها می‌گردد که متابولیسم قطعات ۲ کربنی را تغییر داده موجبات سنتز ترکیبات حد واسط را فراهم می‌آورد.

سیتوکینینها

سیتوکینینها شامل گروهی از ترکیبات محرک رشد هستند که فرآیند تقسیم را در یاخته‌ها تحریک می‌کنند. سیتوکینینها در تمام مراحل رشد گیاهان دارای نقش هستند این ترکیبات بر روی متابولیسم از جمله فعالیت آنزیمها و بیوسنتز مراحل رشد تاثیر می‌گذارند و همچنین در ظهور اندامکها و انتقال مواد غذایی در گیاهان موثر بود و مقاومت گیاه را نسبت به عواملی مانند پیری ، آلودگیهای ویروسی و علفکشها و همچنین دمای پایین افزایش می‌دهند.

سیتوکینینها ابتدا در شیر نارگیل که آندوسپرم مایع است پیدا شدند. اگر به محیط کشت بافت ساقه تنباکو سیتوکینین اضافه شود یاخته‌های غول پیکر بوجود می‌آیند یعنی سیتوکینین باعث بزرگ شدن یاخته‌ها می‌شود. سیتوکینین مصنوعی که بیشتر در تحقیقات بکار می‌رود، کینتین نام دارد. مجموع کینتین و اسید اندول استیک سبب تسریع تقسیم یاخته‌ای و در نتیجه تولید یاخته‌های بیشمار می‌شود. سیتوکینینها در چیرگی راسی (تسلط انتهایی) دخالت دارند با وارد کردن این هورمون در محل جوانه‌ها از رشدشان جلوگیری می‌شود. نقش دیگر سیتوکینینها جلوگیری از پیری برگهاست.

اتیلن

اتیلن از لحاظ آن که به حالت گاز است یک هورمون غیر معمولی است. در اوایل قرن نوزدهم ، پرورش دهندگان میوه کوشیدند تا رنگ و طعم مرکبات را با قرار دادن آنها در اتاقی که با بخاری زغال سنگی گرم می‌شد مرغوبتر کنند. مدتها تصور می‌شد که گرما سبب رسیدن میوه می‌شود. سپس پژوهشهای فراوان نشان داد که در حقیقت فرآورده‌های کروسن سبب رسیدن میوه ها می‌شوند. از بین این فرآورده‌ها ، گاز اتیلن ، گاز بسیار فعال تشخیص داده شد. به دنبال آن دانسته شد که اتیلن بوسیله گیاهان هم تولید می‌شود. این گاز قبل از رسیدن میوه‌ها در گیاه تولید می‌شود و مسئول تغییرات رنگ ، بافت و ترکیبات شیمیایی هنگام رسیدن آنهاست.

اکسین در تراکم معین سبب تولید مقدار زیادی اتیلن در گیاه می‌شود. هنگامی که پیری برگ آغاز می‌شود اتیلن تنظیم کننده اصلی ریزش برگ است این گاز سبب تسریع در سنتز آنزیم سلولاز و آزاد شدن آن می‌شود. این آنزیم دیواره‌های یاخته را از بین می‌برد. اگر پیش از آغاز پیری برگ اکسین به آن اضافه شود، از پیری برگ جلوگیری می‌گردد. ولی پس از تشکیل لایه ریزش ، اکسین ریزش برگ را با تحریک تولید اتیلن ، تسریع می‌کند.

اسید آبسیزیک,اسید آبسیسیک

این هورمون سبب خواب گیاه می‌شود. آغشته کردن جوانه‌های رویشی به اسید آبسیسیک آنها را به جوانه‌های زمستانی تبدیل می‌کند. بدین ترتیب که این اسید بیرونی‌ترین برگهای مریستمی را به پولک مبدل می‌سازد. این هورمون در دانه‌های بسیاری از گونه‌های گیاهی وجود دارد و سبب خواب دانه می‌شود. اسید ابسیسیک سبب بسته شدن روزنه‌ها به هنگام کم آبی می‌شود تا از تعرق جلوگیری کند. بدین سبب این هورمون به عنوان محافظ گیاه در مقابل شرایط نامساعد محیطی شناخته شده است.

اسید ابسیسیک همچنین از تاثیر جیبرلین بر تولید جوانه‌ها جلوگیری می‌کند و این بازدارندگی بوسیله سیتوکینین برگشت پذیر است. اسید ابسیسیک علاوه بر تاثیر بر خواب جوانه و دانه و جداشدن برگ و میوه از گیاه بر رشد گیاه و تشکیل گل نیز اثر بازدارنده و یا گاهی محرک دارد. این ماده بر رشد قسمتهای مختلف بسیاری از گیاهان اثر بازدارنده دارد و اثر ترکیبات طبیعی محرک رشد را خنثی می‌کند.

آبیاری قطره‌ای

آبیاری قطره‌ای  چگونه انجام می شود ؟

 

آبیاری قطره‌ای عبارتست از روشی که طی آن آب با فشار کم از روزنه یا وسیله‌ای به نام قطره چکان از شبکه خارج و به صورت قطراتی در پای بوته ریخته می‌شود. شبکه‌ای که آب را در سراسر مزرعه توزیع می‌نماید به کمک قطره چکان و با فشار کم در روی زمین پاشیده می‌شود. از مشخصات این روش تحویل آب به گیاه با فشار کم در منطقه ریشه‌ها ، در سطح زمین (در زیر خاک) خواهد بود.

مقدمه
روش آبیاری قطره‌ای سالیان دراز در فرانسه و در کشورهای دیگر برای آبیاری در گلخانه‌ها مورد استفاده بوده است. در ایران این روش در دهه پنجاه ابداع شد و سطوح بزرگی با این روش آبیاری شدند ولی با مرور زمان مزایا و معایب این روش مشخص شد. هزینه‌های زیاد و تکنیک‌های نسبتا پیشرفته این روش و نمکها و مواد جامد معلق در آبهای ایران از معایب آبیاری قطره‌ای بوده و باعث شده که کشاورزان کمتر از این روش آبیاری استفاده کنند ولی این دلیل نیست که روش آبیاری قطره‌ای را مطرود بدانیم و در پی رفع معایب آن باشیم.
تشکیلات آبیاری قطره‌ای
منبع آبی ، موتورپمپ ، سیکلون ، فیلترشن ، تانک کود ، مرکز کنترل ، فیلترتوری ، لوله اصلی ، لوله آبرسانی ، لوله‌های جانبی یا لوله‌های فرعی ، قطره چکان.
طرز کار شبکه آبیاری قطره‌ای
آب توسط پمپ از منبع آب به داخل شبکه پمپ شده و ضمن عبور از سیکلون ، شن و مواد خارجی خیلی درشت آن ته نشین می‌شود. در فیلتر بقیه مواد جامد معلق در آب گرفته می‌شود. بخشی از آب وارد تانک کود شده با حل مقداری کود در آب این محلول از انتهای دیگر تانک خارج و مجددا وارد جریان اصلی آب می‌گردد. آب پس از عبور از فیلترتوری وارد لوله‌های توزیع کننده شده و مرکز کنترل این مجموعه را هماهنگ می‌کند. در حال حاضر این روش آبیاری برای محصولات گران قیمت اقتصادی بوده و گیاهان گلخانه‌ای و کلیه گیاهانی که کشت آن زیر پلاستیک صرفه اقتصادی داشته باشد امکان پذیر است. ولی برای غلات ، حبوبات ، گیاهان علوفه‌ای و سایر محصولاتی که قیمت آن پائین است صرف نمی‌کند.
انتخاب قطره چکان
انتخاب قطره چکان مهمترین کاری است که در یک شبکه آبیاری قطره‌ای باید انجام گیرد. انتخاب صحیح باعث می‌شود که هزینه‌های نگهداری به مقدار زیاد کاهش می‌یابد و زیانهای ناشی از مسدود شدن مجرا (هزینه تعویض قطره چکان ، آبیاری نشدن بوته‌هایی که قطره چکان آن بند آمده و در نتیجه کاهش محصول) در بر خواهد داشت.
انواع قطره چکانها
ساده‌ترین قطره چکان لوله‌ای است که در طول آن بفواصل مختلف روزنه‌های بسیار ریزی ایجاد شده و آب از این روزنه‌ها خارج می‌شود.
قطره چکان دکمه‌ای
این قطره چکانها کوچک بوده و دارای دهانه کوچکی به قطر کمتر از یک میلیمتر هستند. با سوراخ کردن لوله‌های آبرسانی فرعی این قطره چکانها در آن سوراخها قرار می‌گیرند. آب از دهانه وروی داخل قطره چکان شده و پس از طی بدنه از دهانه خروجی آن به سطح خاک می‌چکد. از مزایای این قطره چکان ارزانی قیمت آن و سرعت نصب و ساده بودن کار با آنهاست.
قطره چکان با مجرای طولانی
این نوع قطره چکان در مسیر لوله فرعی قرار گرفته و آب از دهانه ورودی وارد قطره چکان شده و پس از طی مسیر مارپیچ طولانی از دهانه خروجی خارج می‌گردد. عیب عمده این قطره چکان احتمال مسدود شدن مسیر در اثر رسوبات نمکی و یا ذرات جامد معلق در آب می‌باشد. این قطره چکان قابل تعمیر نبوده و در اثر انسداد مجرا باید با آب اسید شسته و یا تعویض شود.
قطره چکان صفحه‌ای
‌این قطره چکان از چند صفحه منطبق بر هم تشکیل شده بطوریکه هر صفحه دارای دیواره عرضی عمودی بر صفحات است. آب در مسیر خود ‌این دیواره‌های عرضی را دور زده و از سوراخ انتهایی به صورت قطره خارج می‌شود. مجموعه این صفحات روی هم قرار گرفته و به قطره چکان شکل صندوقی کوچکی می‌دهد.
قطره چکان چند دهانه‌ای
برای آبیاری درختان در باغهای میوه اجبارا از قطره چکانهایی که با فشار زیادتر و با چند دهانه خروجی آب را به پای درخت برسانند استفاده می‌شود. به هر یک از دهانه‌ها لوله باریکی وصل شده و آب را تا فاصله چند متری منتقل می‌نماید. بدین ترتیب با یک یا دو قطره چکان می‌توان نسبت به آبیاری یک درخت اقدام نمود. تعداد این خروجی‌ها از ۵-۱ متغیر است.
تجمع نمک در آبیار ی قطره‌ای
آب آبیاری دارای مقداری نمک محلول است که ممکن است موجب مسدود شدن مجرای قطره چکانها شود. بعضی وقتها هم این نمکها همراه آب آبیاری وارد منطقه ریشه‌ها شده و زیان فراوانی به گیاه وارد می‌سازد. برای شست و شوی این نمکها به دو روش عمل می‌کنند:

• در زمستان از آب رودخانه‌ها و یا جریانهای سطحی حاصله از بارندگی یا آبهای اضافی موجود در منطقه برای شست و شوی نمکهای فوق استفاده می‌شود.
• هر دو سال یکبار زمینهای آبیاری قطره‌ای را با روش کرتی کشت و آبیاری می‌کنند.